مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ١٣٧
اُمّ كلثوم بنت رسول اللّه ، اُمّ ايمن و...) ، به سبب نبودن در سند حديث ، در اين مقاله ، ذكر نشده اند .
١ . اُمّ احمد بن موسى الكاظم عليه السلام
اُمّ احمد ، مادر احمد بن موسى بن جعفر عليهماالسلام ، از بانوان حرم امام كاظم عليه السلام بوده است . كنيه اش از حديثى كه مرحوم كلينى ، شيخ طوسى و شيخ صدوق نقل كرده اند ، به دست آمده و از نام و نسب او ، اطّلاعى در دست نيست . وى اُمّ ولد بوده است . [١] بيشتر كتاب هايى كه نام وى را ذكر كرده اند ، گفته اند : اُمّ احمد بنت موسى ؛ لكن ، شيخ مفيد و ابو الغنائم ، در زمره دخترهاى امام موسى كاظم عليه السلام چنين نامى را ذكر نكرده اند ؛ امّا در اولاد ذكور آن حضرت ، اسم احمد آمده است . اُمّ احمد در سال ١٩٠ ق ، فوت كرد . اُمّ احمد ، بسيار مورد توجّه و علاقه امام موسى بن جعفر عليهماالسلامبود . هنگام حركت از مدينه به بغداد ، وديعه هاى امامت را نزد وى گذاشت و به او فرمود : كُلُّ مَن جاءَكِ وطالَبَ مِنْكِ هذِهِ الأمانَةَ فى أىِّ وَقتٍ مِنَ الأوقاتِ فَأعلَمى بِأَنّى قَد اِسْتُشهِدْتُ وأنَّهُ هُوَ الخَليفَةُ مِنْ بَعْدى والإمامُ المُفْتَرضُ الطّاعَةُ عَلَيكِ وعَلى سائِرِ النّاسِ ؛ [٢] هر كس در هر زمان ، نزد تو آمد و اين امانت را طلب كرد ، بدان كه من شهيد شده ام و او جانشين بعد از من و امام واجب الإطاعت تو و ديگر مردم است . پس از شهادت آن حضرت ، امام رضا عليه السلام نزد اُمّ احمد آمد و امانت را طلب كرد ؛ اُمّ احمد ، به او فرمود : لَقَد إستُشهِدَ والدُكَ ؟ فقال : بَلى ، [٣] والآنَ فَرَغْتُ مِن دَفْنِهِ ، فَأعْطِنى الأمانَةَ الَّتى
[١] الكافى ، ج ٣ ، ص ٤٢ ؛ تهذيب الأحكام ، ج ١ ، ص ٣٦٥ .[٢] بحار الأنوار ، ج ٤٨ ، ص ٣٠٧ .[٣] منظور از «بَلى» ، بايد همان نعم باشد ؛ چون جواب سؤال ، مثبت است .