١ . الجامع فى الفقه ، ثابت بن هرمز ابى المقدام ، از راويان زيدى مذهب [١] امام زين العابدين عليه السلام . [٢] اين كتاب ، بر اساس موضوعات فقه تنظيم شده [٣] و آن را از امام چهارم عليه السلام روايت كرده است . [٤] رجال شناسان شيعه ، ثابت بن هرمز را مورد اعتماد ندانسته و او را مهمل و ضعيف معرفى كرده اند ؛ [٥] امّا رجاليان اهل سنّت ، وى را توثيق كرده اند . [٦] ٢ . الجامع فى سائر ابواب الحرام و الحلال ، ظريف بن ناصح كوفى ، از اصحاب امام باقر عليه السلام . [٧] او در بغداد مى زيسته و تا پس از سال دويست هجرى ، در قيد حيات بوده است . [٨] رجال شناسان ، او را ثقه و صدوق دانسته اند . [٩] از ديگر آثار وى ، النوادر ، الديات و الحدود است كه نجاشى به چهار واسطه از آنها روايت مى كند . [١٠] آقابزرگ تهرانى ، از جمله آثار او ، «اصلى» را بر مى شمرد كه از اصول مورد اعتماد بوده و در جوامع حديثى و فقهى ، رواياتى از آن نقل گرديده است و آن گونه كه احتمال

[١] معجم رجال الحديث ، ج ٤ ، ص ٤١ .[٢] رجال الطوسى ، ص ١١١ .[٣] مدخل إلى علم الفقه ، ص ٣٢ .[٤] رجال النجاشى ، ص ١١٧ .[٥] رجال ابن داوود ، ص ٦٠ .[٦] الجرح و التعديل ، ج ٢ ، ص ٤٥٩ .[٧] رجال الطوسى ، ص ١٣٨ .[٨] الذريعة ، ج ٢ ، ص ١٦٠ .[٩] رجال النجاشى ، ص ٢٠٩؛ خلاصة الأقوال ، ص ١٧٣.[١٠] همان جا .