اشتمال يك روايت بر الفاظ زائد بر متن، اغلب به منظور تفسير و توضيح نصّى است كه از معصوم وارد شده، امّا تصريح به زياده نشده است؛ چون نوعا براى خواننده روشن است كه اين عبارات، اضافه تفسيرى به شمار مى آيد و جزو كلام معصوم نيست. امام صادق عليه السلام در روايتى مى فرمايد: بين دو نماز جمعه بايد سه ميل فاصله باشد . در ادامه روايت آمده است: يعنى لا يكون جمعة إلّا فيما بينه و بين ثلاثة أميال. يكى از شارحان محترم، ذيل روايت مى نويسد: عبارت «يعنى لا يكون جمعه...» ، توسط راوى يا نسخه نويس اضافه شده است كه معمولاً بين سطور يا در حاشيه آن را يادداشت مى كردند و بعدها اين اضافات را جزو متن آورده اند. دليل زائد بودن عبارت، اين است كه در ساير نسخه هاى الكافى، اين عبارت در ضمن روايت نيامده است. [١] همچنين از امام صادق عليه السلام روايت شده است: لا حدّ لمن لا حدّ عليه. و تفسير ذلك: لو أنّ مجنونا قذف رجلاً لم يكن عليه شى ء، و لو قذفه رجل لم يكن عليه حدّ. [٢] به نظر مى رسد عبارت «و تفسير ذلك...»، اضافه توضيحى باشد؛ چون الفاظ تفسيرى اى كه در طريق ديگر همين روايت آمده، متفاوت از اين عبارت است. گر چه احتمال مى رود به دليل نقل به معنا، اين تفاوت به وجود آمده و يا اين كه امام در

[١] همان، ج ٣، ص ٤١٩ .[٢] همان، ج ٧، ص ٢٥٣ .