مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ١٨
مركز سلسله جديد عبّاسى، با خط و مشى سياسى جديدى تأسيس شد . در دو قرن اوّليه، ساخت اين شهر ، با اين كه اغتشاشات و فتنه هاى زيادى را پشت سر گذاشت ، از فعّاليت و ثروت آن چيزى كاسته نشد و همچنان پلّكان رشد و ترقّى خود را طى كرد . خلفاى مختلف ، ثروتمندان و وزرا، هر كدام بنا بر سلايق خود، قصرهاى مختلفى در قسمت هاى گوناگون شهر بنا كردند و به عيش و نوشْ مشغول شدند .
الف . حكّام
شهر بغداد نيز مانند شهر رى ، خلفا و حكّام بسيارى را در طول دوران حيات كلينى ـ كه يا به مرگ طبيعى يا به دست ديگر مدّعيان قدرت به قتل رسيده اند ـ تجربه كرده است . نگارنده در اين مبحث، تنها به نام و سال به قدرت رسيدن و وفات خلفا اشاره نموده است . ـ پانزدهمين خليفه عباسى ، احمد بن متوكّل (معروف به «معتمد» ) از خلفاى مشهور آل عبّاس بود و مدّت ٢٣ سال، خلافت كرد . وى به سال ٢٥٦ ق ، به حكومت رسيد و در سال ٢٧٩ ق درگذشت . ـ معتضد، پس از آرام كردن فتنه ها، به سال ٢٧٩ ق ، به خلافت رسيد و پس از نه سال و نه ماه خلافت ، در سال ٢٨٩ ق، جان سپرد . ـ ابومحمّد على بن معتضد (ملقّب به «مكتفى باللّه ») ، بعد از مرگ پدر ، به خلافت نشست . تاريخ شروع خلافت وى سال ٢٨٩ ق و اتمام آن، ٢٩٥ ق است . ـ پس از مرگ مكتفى ، برادر سيزده ساله اش، به صلاحديد رجال دربارى و با لقب «مقتدر باللّه » خليفه شد . سال شروع خلافت وى ٢٩٥ ق و اتمام آن ٣٢٠ ق بود . ـ بعد از قتل مقتدر ، رجال دربار و سرداران ، محمّد بن معتضد را با لقب «قاهر باللّه » به خلافت رساندند . وى به سال ٣٢٠ ق ، به خلافت رسيد و در سال ٣٢٢ ق ، كشته شد . ـ بعد از قاهر باللّه ، ابوالعبّاس احمد بن مقتدر ، با لقب «راضى باللّه » ، به سال ٣٢٢ ق ،