مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٣٥٦

تأليف نمود و در آغاز آن به ذكر دو حديث و تطبيق آن با شاه عباس پرداخت . در سال ١٠٦٧ ق ، شرح «اصول» الكافى را به پايان رساند و سپس شروع به شرح «فروع» نمود و فروع را در سال ١٠٧٤ ق ، و «روضه» را در سال ١٠٨٤ ق ، به پايان رساند . بنا بر اين ، تأليف شرح الكافى ، همانند اصل آن (الكافى) بيست سال زمان برد . {-٣-}

ز . انفرادات ملّا خليل قزوينى

ملّا خليل قزوينى ، گرچه از عالمان بزرگ اماميه است ، ولى اقوال شاذى به او نسبت داده اند كه برخى از آنها چنين است : ١ . عرضه تمام الكافى بر امام زمان(عج) ؛ ٢ . هر چه در الكافى به لفظ «روى» آمده ، بدون واسطه از امام زمان(عج) روايت شده است ؛ ٣ . تمام اخبار و روايات الكافى ، صحيح و عمل به آنها واجب است ؛ ٤ . هيچ روايتى كه جهت صدورش تقيّه باشد ، در الكافى نيست ؛ ٥ . روضه ، از تأليفات كلينى نيست ؛ بلكه از تأليفات ابن ادريس يا شهيد ثانى است . اقوال ياد شده را صاحب اعيان الشيعة ، [٢] رياض العلماء [٣] و روضات الجنّات [٤] از او نقل كرده اند .

ح . بررسى ترديد ملّا خليل ، در انتساب «روضه» به كلينى

آن چنان كه ياد شد ، از جمله انفرادات و اقوال نادر منتسب به ملّا خليل قزوينى ، ترديد در انتساب «روضه» به كلينى است . صاحب رياض العلماء ، ديدگاه او را چنين نقل كرده است : از شگفت ترين سخنان ملّا خليل قزوينى ، آن است كه «روضه» ، از آنِ كلينى