سه. صحّت و ضعف، خود، يك امر اجتهادى است و امكان دارد روايتى از نظر يك فقيه، صحيح و از نظر فقيه ديگر، ضعيف باشد و بالعكس. حال اينان ضعيف را بر اساس چه اجتهادى، تفسير و تعريف مى كنند؟ چهار. ضعف بويژه، امرى نسبى است و اين، در كلمات شيخ طوسى مشهود است. دو روايت، هر دو واجد شرايط حجيت هستند، ليكن چون در كنار يكديگر باشند و يا رو در روى يكديگر واقع شوند، يكى قوى تر از ديگرى است كه آن غير اقوى را در مقابل اقوى، ضعيف مى نامند. آيا واقعا اين ضعيف است؟ پنج. از دير زمان، مسئله وجود روايت صحيح و ضعيف (طبق يكى از واژه هاى ياد شده) در احاديث الكافى، مطرح بوده است و مطلب تازه و تحفه اى نيست. به موارد زير بنگريد: ١. مرحوم تنكابنى، در قصص العلماء مى گويد : عدد اخبار كتاب الكافى، شانزده هزار و ١٩٩ حديث است. صحيح آن، به اصطلاح متأخّرين (دقت شود) پنج هزار و ٧٢ حديث؛ حسان، ١٤٤ حديث؛ موثّقات هزار و ١١٦ حديث؛ قوى، ٣٠٢ حديث و ضعاف، نه هزار و ٤٨٥ حديث است . [١] البته جمع اين ارقام، معادل شانزده هزار و ١٩٩ روايت است. ٢. مرحوم علّامه تهرانى در الذريعة مى فرمايد : الكافى فى الحديث... مشتمل على ٣٤ كتابا و ٣٢٦ بابا و احاديثه حصرت فى ١٦٠٠٠ حديث. الصحيح ٥٠٧٢، الحسن ١٤٤، الموثّق ١٧٨، القوى ٣٠٢، الضعيف ٩٤٨٥ و مائة و تسعة و تسعين حديثا أزيد من جميع صحاح الست. [٢] البته در اين كلام، مشخّص نگرديده كه اين ١٩٩ حديث، مشمول كدام اصطلاح است. ضمنا مجموع اين عدد، به پانزده هزار و ٣٨٠ روايت مى رسد و هيچ يك از اين

[١] . قصص العلماء، ص ٣٨٠ .[٢] . الذريعة، ج ١٧، ص ٢٤٥.