كلينى، در مواردى كه چند روايتْ از سند مشتركى برخوردارند، معمولاً روايت اوّل را با سند كامل ذكر مى كند و در نقل روايت بعد، به تعبير «و بهذا الإسناد» بسنده مى نمايد. [١] در مواردى نيز در سند روايات، قطع، ارسال يا تعليق به چشم مى خورد كه البته اين موارد، در مجموع كتاب، رقمى محدود است. مثلاً در سند روايتى، ديده مى شود: «الحسين بن محمّد، عن المعلى بن محمّد ، عن بعض اصحابه، عن ابى بصير قال...». [٢] روايات مُرسل و مُعلَّق، در معيار متأخّران، روايات ضعيف به شمار مى آيد؛ [٣] امّا كلينى با وثوق به صدور اين روايات از معصوم عليه السلام ، به درج آنها اقدام كرده است و مى دانيم كه در عرف متقدّمان ، صرف وثوق به صدور يك روايت از معصوم عليه السلام ، در صحّت آن روايت، اكتفا مى كرده است. [٤] البته در اكثر موارد، ارسال، به جهت اختصار و اعتماد به اسناد كامل ماقبل بوده است كه اين روش، در ميان قدما معمول بوده است؛ بنا بر اين ، آنها از روايات مرسل خارج مى شوند.

٣ . مشتركات در سند روايات

در برخى از اسناد روايات الكافى، مشتركاتى وجود دارد كه تميز برخى از آنها به راحتى و بعضى ديگر به سختى، امكان پذير است. از جمله مشتركات، مى توان از: احمد بن محمّد، ابنِ سنان، حمّاد، ابن محبوب، ابن فضّال و محمّد بن اسماعيل،

[١] . الكافى، ج ١، ص ٢٤٨.[٢] . همان، ص ٤٧٤.[٣] . قواعد الحديث، ص ١٩ (به نقل از الوافى) .[٤] . همان، ص ١٠.