حوادث سامراء و شورش تركان، موجب عكس العمل بغداديان گرديد. در آخر رجب ٢٥٥ ق، در بغداد، همگان شورش كردند و بر سليمان بن عبد اللّه تاختند؛ زيرا كه نامه المهتدى رسيده بود كه براى وى از بغداديان بيعت بستانند. و مردم بغداد، از عزل و نصب خليفه قديم و جديد از سوى تركان، به شدّت ناخشنود بودند. از سوى سليمان، به مردم گفته شد كه هنوز گزارشى از سامراء در بر كنارى خليفه به ما نرسيده است و آنها باز گشتند. فرداى آن روز، جمعه، مردم دوباره آمدند و در بغداد خطبه به نام المعتز خوانده شد و مردم شنبه آمدند، ابواحمد موفّق را خليفه خواندند و به بيعت با او فرا خواندند. از سامراء پولى به بغداد فرستاده شد كه با المهتدى بيعت كنند. توزيع پول ها، موجب خشنودى آنها را در پى داشت و در هفتم شعبان ٢٥٥ ق، با المهتدى بيعت كردند و آشوب بغداد فرو نشست. [١] در رمضان ٢٥٥ ق، مردم و سپاه بغداد، بر محمّد بن اوس بلخى و نيروهاى همراه وى كه مرتكب تظاهر به فحشا و دست اندازى قهرآميز عليه نواميس و نوجوانان شده بودند، شورش كردند و خانه او و اوباش هاى همراهش را غارت كردند. كالاى غارتى از منزل ابن اوس، دو ميليون درهم ارزش داشت. [٢] حكومت المهتدى، كمتر از يك سال به طول انجاميد و وى نيز بنا بر روايتى، به انتقام كشتن «بايكيال» از فرماندهان ترك توسط پسر عموى او، در رجب ٢٥٦ ق كشته شد. [٣]

٤. دوران المعتمد

پس از وى، المعتمد به خلافت نشست. خلافت المعتمد، ٢٣ سال و تا رجب ٢٧٩ ق به طول انجاميد. [٤] در بخشى از اين دوران، درگيرى هاى دهشتناك صاحب زنج در

[١] . الكامل فى التاريخ، ج ٧، ص ١٩٩.[٢] . همان، ص ٢٠١.[٣] . مروج الذهب، ج ٤، ص ١٨٦.[٤] . همان، ص ١٩٨.