تا ميانه سده هشتم هجرى تداوم يافت. [١] در بين سركردگان ديلم كه در خارج از ولايت ديلم نام و آوازه اى پيدا كردند ، ليلى بن نعمان را بايد ياد كرد كه به خاندان هاى قديم فرمانروايان ديلم منسوب است. [٢] پدرش ، نعمان ، در ناحيه اشكور از ولايت گيلان ، صاحب نفوذ بود. دو برادرش ، كاكى بن نعمان و فيروزان بن نعمان ، در حوادث مربوط به قيام ناصر اطروش و در جنگ با آل سامان (ح ٢٨٩ ق) به قتل رسيده بودند. [٣] برادر ديگرش ، وهسودان نام داشت كه پسر او سرخاب ، در روزگار علويان يكچند ، سركرده ديلمان گشت. [٤] ليلى ، بعدها حكمران گرگان گرديد و از جانب علويان به لقب المؤيّد لدين اللّه و المنتصر لآل رسول اللّه خوانده شد. [٥] وى رى و نيشابور را فتح كرد. [٦] از ديگر شخصيت هاى مشهور اين خاندان ، ماكان بن كاكى است كه از نقش آفرينان در حوادث نظامى و سياسى اواخر حكومت علويان و پس از سقوط آنان به شمار مى رود و نامش در سوانح تاريخى مختلف ذكر شده است. [٧] يكى از حكومت هاى سده سوم، حكومت خاندان ابى دلف ، از اعراب بنى عجل در نواحى مركزى و غربى ايران است. مركز اين حكومت ، كرج، معروف به كرج ابى دلف بوده است. كرج ابودلف ، در استان مركزى امروزى ، نزديك شهر اراك قرار داشته است. زرّين كوب مى نويسد: «كرج ابى دلف ، در حدود ساروق و فراهان فعلى كه آنچه ولايت كره رود خوانده مى شود ، باقى مانده آن بايد باشد». [٨] حكومت

[١] . تاريخ مردم ايران، ج ٢، ص ٣٨٠.[٢] . همان، ص ٢٨٣.[٣] . همان جا.[٤] . تاريخ طبرستان، ص ٢٣٥ و ٢٨٢ و ٢٨٤ و... .[٥] . الكامل فى التاريخ، ج ٨ ، ص ١٢٤.[٦] . همان، ص ١٢٤.[٧] . ر.ك: تاريخ گزيده، ص ٤٠٩؛ تاريخ طبرستان و رويان و مازندران، ص ١٧٦ ـ ١٧٨.[٨] . تاريخ مردم ايران، ج ٢، ص ٢٩٧.