اسحاق نوبختى بود كه بدون پاسداشت حمايت هاى وى از خلافتش، او را در سال ٣٢٢ ق، در چاهى زنده به گور نمود. [١] پس از كور شدن قاهر و خلع وى از خلافت در سال ٣٢٢ ق، الراضى باللّه ، به خلافت رسيد و تا ٣٢٩ ق، خلافتش ادامه يافت. [٢] در اين دوره نيز دو تن از شخصيت هاى نوبختى، از عناصر قدرت در دستگاه خلافت محسوب مى شدند: ابوالحسين على بن عباس (م ٣٢٤ ق) و پسرش، ابوعبد اللّه حسين (م ٣٢٦ ق). [٣] شخص اخير، با تحوّلات سياسى و نظامى متعدّدى مواجه گرديد و به عنوان مشاور ابن رائق، مرد قدرتمند دستگاه خلافت، انتخاب گرديد و از بازيگران مهمّ قدرتمند سياسى وقت به شمار مى رفت. وى، از ابتداى سال ٣٢٥ ق، پس از سلطه كامل ابن رائق بر بغداد و امور خلافت، به عنوان مشاور، در تمامى كارها، همراه وى گرديد و در واقع، ابوعبد اللّه نوبختى، از اين تاريخ، سمت وزارت خليفه را پيدا كرد. وى سرانجام در اثر بيمارى، به سال ٣٢٦ ق درگذشت. [٤] در دوران الراضى، نوبختيان در مشاغل مهم سياسى اشتغال داشتند و اين از عوامل احترام و اقتدار حسين بن روح بوده است. وساطت وى در حل مشكلات ابن مقله، از وزراى مشهور وقت، نزد ابن رائق، مرد قدرتمند خليفه الراضى، باعث گشايش كار ابن مقله گرديد. [٥]

٥. شورش هاى ضدّ خلافت

ايّام غيبت صغرا، مقارن حيات كلينى، يكى از پرتلاطم ترين ادوار سياسى جهان اسلام است. در اين دوره، خيزش هاى ضد خلافت و ظهور دولت هاى ملّى و منطقه اى، به

[١] . تجارب الاُمم ، ج ٥ ، ص ٣٧٥.[٢] . الكامل فى التاريخ، ج ٨ ، ص ٢٨٢؛ تاريخ مختصر الدول، ص ١٦٢.[٣] . تجارب الاُمم، ج ٥، ص ٢٧٨ و ٣٣١ و ٤٥١ و ٤٥٢.[٤] . الكامل فى التاريخ، ج ٨ ، ص ٣٣٠؛ تاريخ ابن خلدون، ترجمه : عبدالمحمد آيتى ، ج ٢، ص ٦٢٥.[٥] . الأوراق، ص ١٠٥.