آورديم. صحيح، آن است كه تمام راويان حديث، به وسيله برخى از امامان اربعه رجال، توثيق صريح شده باشند. موثّق، آن است كه برخى از راويان ، امامى مذهب نبوده، اما توثيق شده باشند. حَسن، آن روايتى است كه راويان آن، امامى و ممدوح باشند، ليكن توثيق صريحى در حقّ آنها وجود ندارد. ضعيف، آن است كه شرايط و اوصاف سه قسم قبلى را نداشته باشد و اين، خود داراى اقسامى است. با اين حال، اين تقسيم، ربطى به متن حديث ندارد؛ چه بسا روايات صحيح السند، كه وثوق به صدور آنها از معصوم عليه السلام حاصل نگرديده و مورد اعتراض اصحاب باشند (بنا بر حجّيت روايت موثوق الصدور، نه خبر ثقه) و چه بسا روايت ضعيف السند، كه به وسيله قرائن و نشانه هاى بيرونى و از جمله، عمل اصحاب و يا مطابقت با كتاب و سنّت كه موثوق الصدور شده، واجد شرايط قبول قرار گيرد. پس بايد برخى روايات صحيحه، عملاً ضعيف و متروك و بعضى روايات ضعيف، عملاً قوى و حجّت و مورد عمل باشند. با اين حال، برخى از اعلام معاصرين، اخبار را به دو قسم (و نه چهار قسم) تقسيم كرده اند: ١. خبر مقبول موثوق الصدور، ٢. روايت غير مقبول و غير موثوق الصدور. [١] پس روايت ضعيف واقعى در الكافى، كجا و كدام است؟ دو. اصطلاح قدما با اصطلاح متأخّران، در امر صحّت و ضعف، متفاوت است؛ چه بسا روايتى كه نزد قدما صحيح باشد و نزد متأخّران، ضعيف اعلام گردد و بالعكس. حال، مراد از روايت ضعيف در الكافى كدام است؟

[١] . كتاب التحرير الطاووسى ؛ و نيز ر. ك : وسائل الشيعة (خاتمه فائده ٩ و ١٠)؛ مستدرك الوسائل (خاتمه فايده ٤).[٢] . ر.ك: كتب اصولى و فقهى، سيد عبدالأعلى سبزوارى (م ١٤١٣ ق).[٣] . قصص العلماء، ص ٣٨٠ .[٤] . الذريعة، ج ١٧، ص ٢٤٥.[٥] . مقدمه مرآة العقول، ج ٢، ص ٤٣٥.[٦] . همان، ص ٤٣٦.[٧] . ر. ك : همان، ص ٤٣٧.