اين نكته را هم ناگفته نگذاريم كه گويند: كتاب ارزشمند الكافى، به نظر مبارك حضرت صاحب الزمان (عج) رسيده و بر آن، مرقوم فرموده است: «الكافى كاف لشيعتنا». [٢] امّا اين مسئله، به صحّت و تحقيق نپيوسته و مورد تأييد قطعى ارباب تحقيق و علماى اسلام، قرار نگرفته است. [٣] البته مفاد و واقعيت اين جمله، محفوظ و ملحوظ است؛ يعنى واقعا كتاب الكافى براى اداره و تأمين اعتقادات و فقهيات مذهب شيعه، كفايت مى كند و به تنهايى فقه مذهب شيعه را ـ دست كم در آن عصر ـ ، اداره و تأمين مى نمود، البته با استمداد از اصول عمليه (برائت، اشتغال ، تخيير و استصحاب) و امارات مذكوره، به شكلى كه نه با اجراى امارات در عسر و حرج قرار بگيريم و نه با اصول عمليه، از دايره دين خارج شويم (چنان كه اين حقيقت، بر علماى علم اصول نيز روشن است)؛ زيرا الكافى، خود داراى امتيازات و ويژگى هايى است كه بدانها اشاره خواهيم نمود. از بيان اين حقيقت و واقعيت نيز نگذريم كه: همان گونه كه زندگانى مرحوم كلينى، معاصر با چهار سفير و نايب خاص حضرت صاحب الأمر عليه السلام بوده، بدين معنا كه وى درست در عصر غيبت صغرى مى زيسته و مرجعيت شيعه با كلينى مى بوده، امّا به دلايلى، مصلحت مذهب، در آن بوده كه يك فرد گم نام (بالنسبة به كلينى) نايب خاص حضرت صاحب عليه السلام باشد و به وسيله او ارتباط ميان شيعه و امام مهدى عليه السلام برقرار شود.

[١] . همان جا.[٢] . تذكرة العلماء، تنكابنى، ص ٢٠٣؛ بهجة الآمال، عليارى ، ج ٦، ص ٦٩٦، به نقل از الوجيزة.[٣] . همان جا.