مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٤٦٥
سعيد عمرى، فرزند او ابوجعفر محمد بن عثمان، ابوالقاسم حسين بن روح نوبختى و على بن محمد سمرى). البته كلينى، قبل از وفات سمرى، از دنيا رفته است؛ زيرا سمرى در شعبان سال ٣٢٩ و كلينى در سال ٣٢٨ ق، وفات يافته اند و ابن اثير جزرى در الكامل فى التاريخ (ج ٨، ص ١٢٨) و ابن حجر در لسان الميزان (ج ٥، ص ٤٣٣) بدان تصريح نموده اند.
مقايسه «الكافى» با صحاح ستّه
كتاب الكافى با داشتن شانزده هزار و ١٩٩ روايت، به تنهايى از مجموع روايات صحاح ستّه (اصول ششگانه) اهل سنت و جماعت، بيشتر است. علماى اهل سنّت، پس از قرآن، به صحيح مسلم، صحيح البخارى، سنن الترمذى، سنن ابن ماجة، سنن أبى داوود و سنن النسائى مراجعه مى كنند. مجموع روايات موجود در كتاب صحيح البخارى، هفت هزار و ٢٧٥ روايت است كه برخى از آنها نيز تكرارى است. عده اى ديگر بر اين عقيده اند كه پس از اسقاط مكرّرات آن چهار هزار حديث باقى مى ماند. [١] از ابن تيميه نيز نقل شده كه مجموع احاديث صحيح البخارى و صحيح مسلم، رقمى كمتر از هفت هزار است، [٢] چنان كه روايات چهار كتاب ديگر آنان، به نه هزار روايت نيز نمى رسد. [٣] مرحوم كلينى، حتّى كتاب خود را به نام «الصحيح» نناميده و معرفى ننموده است و با اين روش، خواسته است راه را براى تتبّع و تحقيق و كاوش در پيشروى محقّقان و متتبّعان، باز بگذارد؛ در حالى كه صحاح عامه، كه با تكيه بر بسيارى از روايات سست و بى پايه و مجعول و روايت
[١] . الذريعة ، ج ١٧ ، ص ٢٤٥ .[٢] . الكافى، به كوشش: حسين على محفوظ، مقدمه، ص ٢٨ (به نقل از وصول الأخبار)؛ ذكرى الشيعة، شهيد اول؛ نهاية الدراية ؛ لؤلؤة البحرين؛ منهاج السنة، ج ٤، ص ٥٩؛ كشف الظنون، ج ١، ص ٥٣٤ و... و مقدمه مرآة العقول ، ج ١ .[٣] . همان جا.