زوايد را كنار زدن، سفرهاى سخت و طولانى بر خود هموار كردن و رنج بردن و...؟ منظور از كتب اربعه، اخبار و احاديث «اُصول أربعمئة» است كه محمّدين ثلاثه اول (محمد بن يعقوب كلينى رازى ـ م ٣٢٨ ق ـ محمّد بن على بابويه قمى ـ م ٣٨١ ق ـ و محمد بن حسن طوسى ـ م ٤٦٠ ق ـ ) ، يكى پس از ديگرى، از آن اصول، استخراج و تدوين نموده اند و چهار كتاب مهم ياد شده را گردآورى كرده اند. اگرچه اين مطلب، به شكل مذكور در منابع و مصادر معتبر تاريخى و حديث مشاهده نگرديده [١] (چنان كه خود مرحوم كلينى در ديباچه كتاب الكافى نيز بدين نكته اشاره اى ننموده است)، ليكن در برخى از سخنان بزرگان، بدين مسئله، اشاره و بلكه تصريح شده است. از مجموع اين نظرها چنين مستفاد مى گردد كه اين، يك واقعيت است، نه يك نقل يا شايعه. از باب نمونه به موارد زير توجه كنيد : فيض كاشانى چنين مى گويد : الكافى... أشرفها وأوثقها وأتمّها وأجمعها لاشتماله على الاُصول من بينها وخلّوه من الفضول وشينها... . [٢] علّامه مجلسى نيز مى نويسد : كتاب الكافى أضبط الاُصول وأجمعها وأحسن مؤلّفات الفرقة الناجية وأعظمها . [٣] از مرحوم وحيد بهبهانى چنين منقول است كه : ألا ترى أن الكلينى مع بذل جهده فى مدّة عشرين سنة ومسافرته الى البلدان والأقطار وحرصه فى جمع آثار الأئمّة وقرب عهده الى الاُصول الأربعمئه والكتب المعوّل عليها... . [٤]

[١] . ر.ك: الكافى، مقدمه؛ الذريعة، ج ١٧، ص ٢٤٥ ـ ٢٤٦.[٢] . الوافى، ج ١، ص ٦.[٣] . مرآة العقول، ج ١، ص ٣.[٤] . الكافى، مقدّمه (به نقل از نهاية الدراية)؛ بهجة الآمال، عليارى، ج ٦، ص ٦٩٢ (به نقل از رجال النجاشى، ص ٦٩٣)؛ خلاصة الأقوال (به نقل از منتهى المقال، ج ٦، ص ٣٣٥).