ابو جعفر يعقوب كلينى رحمه الله از عالمان و محدّثان جليل القدر اماميه (م ٣٢٩ ق) و صاحب كتاب گران قدر الكافى ، از مهم ترين جوامع حديثى شيعه است . به ملّا خليل قزوينى نسبت داده اند كه در انتساب كتاب «روضه» به كلينى ، ابراز ترديد نموده و آن را نگاشته ابن ادريس يا شهيد ثانى مى داند . در اين پژوهش ، ترديد ملّا خليل قزوينى در انتساب «روضه» به كلينى ، مورد بررسى واقع شده و مؤيّدات آن نقد شده اند و بيان گرديده كه بخش «روضه» الكافى به استناد شهادت نجاشى و طوسى ، يكسانى طرق روايات روضه با اصول و فروع و يكسانى شيوخ روايات آنها ، بدون ترديد ، از تأليفات كلينى رحمه اللهاست . كليدواژه ها : روضه الكافى ، انتساب روضه به كلينى ، ملّا خليل قزوينى .

الف . شخصيت كلينى

ابو جعفر محمّد بن يعقوب [١] بن اسحاق كلينى رازى ـ كه به ثقة الإسلام ، رئيس المحدّثين كلينى ، رازى ، و بغدادى ، ملقّب است ـ ، در سده سوم هجرى در كُلَيْن ، [٢]

[١] در مورد نام پدر مرحوم كلينى و تاريخ وفات ايشان ، جز ابن اثير ، مخالفى نيست . او در الكامل فى التاريخ ، هنگامى كه حوادث سال ٣٢٥ ق را گزارش مى دهد ، نام پدر او را «على» دانسته و مى نويسد : «در اين سال ، محمّد بن يعقوب وفات يافت» (ر . ك : الشيخ الكلينى البغدادى وكتابه الكافى ، ص ٦٧) .[٢] اين روستا در ٣٨ كيلومترى جنوب غربى رى ، در منطقه حسن آباد قرار دارد . درباره كلمه «كُلَين» و احتمالاتى كه درباره منطقه جغرافيايى آن داده شده ، ميان محقّقان ، اختلاف نظر وجود دارد (روضات الجنّات ، ج ٦ ص ١٠٨ ؛ الكنى و الألقاب ، ج ٣ ، ص ١٢١ ؛ الكلينى والكافى ، ص ١١٣ ؛ الكلينى وكتابه الكافى ، ص ٦٩ ؛ آشنايى با جوامع حديثى شيعه و اهل سنّت ، ص ٧٥) .