جعفر ابن بابويه، عن محمّد بن يعقوب، عن ... . [١] در سند دوم ميان شيخ صدوق و كلينى، واسطه اى وجود ندارد و اين امر مى تواند شاهدى بر ارتباط علمى بى واسطه ميان شيخ صدوق و كلينى باشد. ابن مشهدى، روايت چهارمى را نيز از كلينى نقل مى كند كه در الكافى موجود است. او براى اين روايت نيز دو سند، مطابق دو سند پيش گفته دارد. [٢] قرينه سوم: ابن ابى جمهور احسايى در عوالى اللئالى در ضمن بيان طرق شيخ طوسى به ائمّه معصوم، يكى از طرق را به واسطه صدوق، به كلينى مى رساند. او در اين باره مى نويسد: و له [أى الشيخ الطوسى] فى روايته طريقان: الأوّل: أنّه يروى عن الشيخ المفيد محمّد بن محمّد بن النعمان، عن الشيخ أبى جعفر ابن قولويه، عن الشيخ محمّد بن يعقوب الكلينى، عن ... . الطريق الثانى: أنّ الشيخ المذكور يروى عن المفيد، عن ابن قولويه، و ابن قولويه يروى عن الشيخ محمّد بن بابويه، و هو يروى عن محمّد بن يعقوب، و هو يروى عن ... . و هنا طريق آخر: ... . [٣] توجّه به طرقى كه شيخ طوسى، خود براى رواياتش از كلينى معرفى مى كند و در آنها خبرى از صدوق نيست، احتمال اشتباه را در عبارات ابن ابى جمهور، تقويت مى كند؛ ليكن توجّه به اين نكته كه صاحب عوالى اللئالى ، خود به طريق اصلى، واقف بوده و نخست بِدان اشاره كرده، اعتماد ما را به نقل او مى افزايد. قرينه چهارم: شهيد ثانى در رسائلش، سه روايت را با يك سند واحد، به كلينى مى رساند. در اين روايات، نام ابو جعفر ابن بابويه به عنوان واسطه ميان مفيد

[١] المزار الكبير ، ص ٥٤٤ .[٢] همان جا .[٣] عوالى اللآلى، ج ١، ص ١٢ - ١٣.