محمّد، اعتقاد داشتند او توسط پدرش از ترس دشمنان پنهان شده است. [١] دسته چهارم، «قطعيه» است. اين گروه تعداد بيشترى از اماميه را در بر مى گرفت و معتقد بودند امام حسن عسكرى عليه السلام فوت كرده و پسرى به جانشينى خود باقى گذاشته است. امّا در مورد اين پسر، چند نظر داشتند. برخى گفتند امام حسن عسكرى عليه السلام از دنيا رفته و پسرش موسوم به محمّد، پس از فوت او به دنيا آمده و بى ترديد او امام دوازدهم و قائم است. عده اى هم نام پسر امام حسن عسكرى عليه السلام را على مى دانند نه محمّد. برخى معتقد شدند پسر امام يازدهم، هشت ماه پس از رحلت ايشان به دنيا آمده و پنهان شد و نام و نشان او معلوم نيست. گروه چهارم بر آن اند كه امام حسن عسكرى عليه السلام پسرى نداشته است، ولى چون امام بدون جانشين از دنيا نمى رود، كنيزى از ايشان باردار شده است و هر گاه كودك متولّد شود، امام خواهد شد. [٢] عده اى هم اين باور را پذيرفتند كه محمّد، امام منتظر است، امّا او فوت كرده و در آينده زنده مى شود و قيام به شمشير مى كند. امّا ششمين گروه كه نوبختى آنها را در شماره دوازدهم فرق شيعه اين دوره آورده است و به مانند سعد قمى تنها آنها را اماميه ناميده است، معتقدند امام حسن عسكرى عليه السلام از دنيا رفته و بدون ترديد جانشين او و حجّت خدا بر روى زمين، پسرش محمّد است؛ ولى طبق دستورى غايب شده و تا قيام قيامت، امام است. قمى اشاره دارد كه تمام شيعيان (اماميه) تا قبل از فوت امام حسن عسكرى عليه السلام ، در اين عقيده و شيوه، اجماع و اشتراك داشته اند. [٣] دسته پنجم، «انقطاعيه» است كه معتقد شدند پس از امام حسن عسكرى عليه السلام ، امامى وجود ندارد. امّا عده اى نظر دارند همان طور كه ختم نبوّت ممكن است، انقطاع امامت هم امكان دارد و قائل به قائم مهدى نشدند. گروه دوم، همان عقيده دسته اوّل

[١] همان، ص ١٩١.[٢] همان، ص ١٩٧ ـ ١٩٩.[٣] همان، ص ١٨١ ـ ١٨٦.