به گفته ياقوت حموى : ...كان أهل المدينة ثلاث طوائف : شافعيّة وهم الأقلّ، وحنفيّة وهم الأكثر، وشيعة وهم السواد الأعظم ؛ لأنّ أهل البلد كان نصفهم شيعة وأهل الرستاق، فليس منهم إلّا شيعة وقليل من الحنفيين ، ولم يكن فيهم من الشافعيّة أحد ... . [١] حمداللّه مستوفى ، بيشتر مردم رى را شيعه اثنى عشرى ذكر نموده است . [٢]

د . تشيّع

در قرن هاى سوم و چهارم ، رى پس از قم ـ كه گويا نخستين شهر ايران است كه مذهب تشيّع را پذيرفته ـ ، [٣] از شهرهاى مهم شيعه نشين ايران به حساب مى آمد ؛ هر چند در مورد سال ورود مذهب تشيّع به اين شهر اختلاف است . مثلاً ياقوت حموى ، ورود تشيّع به رى را در سال ٢٧٥ ق ، توسط ابوالحسن ماردانى دانسته است ، [٤] حال آن كه چنين نيست ؛ زيرا : ١ . استيلاى احمد ماردانى بر رى، در زمان امام حسن عسكرى عليه السلام بود ؛ [٥] در صورتى كه مدّت ها پيش از اين تاريخ ، يعنى ، از زمان امام محمّد باقر عليه السلام (٥٧ ـ ١١٤) [٦] گروهى از شيعيان رى ، از صحابه ائمّه عليهم السلام بوده اند . ٢ . در احوال حضرت عبد العظيم حسنى نوشته اند كه هنگام توقّف در رى ، به طور ناشناخته اى ، از منزل بيرون مى آمد و قبرى را كه اكنون در نزديكى قبرش است ، زيارت مى كرد . [٧] در كتاب النقض، صاحب اين مزار را سيّد حمزه ناميده

[١] معجم البلدان، ص ١٣٢ .[٢] نزهة القلوب ، ص ٥٤ .[٣] فتوح البلدان، ص ٧١ .[٤] معجم البلدان، ج ٣، ص ١٣٧ .[٥] جنّة النعيم والعيش السليم فى أحوال السيّد عبد العظيم الحسنى عليه السلام ، ج ٣ ، ص ٣٣٢ .[٦] تاريخ يعقوبى ، ج ٢ ، ص ٢٨٩ .[٧] داستان هاى مفاتيح الجنان ، ص ٣٤ .