٢١١٠٩.الإمامُ عليٌّ عليه السلام ـ في الخُطبَةِ القاصِعَةِ ـ: و اعلَموا أنّكُم صِرتُم بَعدَ الهِجرَةِ أعرابا ، و بَعدَ المُوالاةِ أحزابا ، ما تَتَعلَّقُون مِن الإسلامِ إلاّ باسمِهِ، و لا تَعرِفُونَ مِن الإيمانِ إلاّ رَسمَهُ ، تَقولونَ : النّارَ و لا العارَ ! كأنّكُم تُريدونَ أن تُكفِئوا الإسلامَ على وَجهِهِ انتِهاكا لِحَريمِهِ ، و نَقضا لمِيثاقِهِ... . [١]

٣٩٣٥

معناى تعرّب بعد از هجرت [٢]

٢١١٠٩.امام على عليه السلام ـ در خطبه قاصعه ـفرمود : بدانيد كه شما پس از هجرت، باديه نشين شده ايد و پس از دوستى و همبستگى، گروه گروه گشته ايد و از اسلام تنها به نام آن چسبيده ايد و از ايمان فقط ظاهرش را مى شناسيد. مى گوييد: [رفتن به] آتش آرى، اما [پذيرفتن] ننگ نَه! گويى مى خواهيد اسلام را با دريدن پرده حرمتِ آن و شكستن عهد و پيمانش... وارونه كنيد.

[١] نهج البلاغة : الخطبة ١٩٢.[٢] تعرّب بعد از هجرت در صدر اسلام نسبت به كسانى بوده است كه از مكّه و ديگر آبادى هاى كفر نشين به مدينه و مركز اسلام هجرت كرده بودند. برگشتن آنها يا مسلمانان ديگر به بلاد كفر را تعرّب بعد از هجرت مى گفتند، كه يكى از گناهان كبيره و به منزله ارتداد بود. ولى در ساير اعصار ائمّه عليهم السلام و در دوران غيبت ، تعرّب اين است كه مسلمانى در سرزمين كفر بوده و در آنجا از اظهار اسلام و آموختن احكام ممنوع و معذور باشد؛ اقامت او در چنين سرزمينى از گناهان كبيره است. برخى علما تعرّب را تعميم داده و حتى شامل كسى دانسته اند كه مشغول تحصيل علمى شود و سپس آن را ترك كند (نقل به از پاورقى اصول كافى: ج ٣) ـ م .