دانشنامه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٤٥
د ـ پرهيز از تعيين مَهريه سنگين
١٥٦.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : در مهريه هاى زنان ، زياده روى نكنيد ؛ چرا كه زنان ، در واقع ، باران خداوند سبحان اند .[١]
١٥٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ در خبر حولاء ـ :اى حولاء! سوگند به آن كه مرا به راستى ، پيامبر و رسول فرستاد ، هيچ زنى نيست كه مهريه اش را بر شوهرش سنگين سازد ، مگر آن كه خداوند ، زنجيرهايى گران از آتش دوزخ بر او مى نهد .
١٥٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : بار خدايا! حكومت غَسّان را از ميان بردار و مهريه هاى [ زنان ]كِنده[٢] را پايين بياور !
١٥٩.مسند ابن حنبل ـ به نقل از محمّد بن ابراهيم تَيمى ـ :در باره ابو حَدرَد اَسلَمى ، روايت شده كه نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آمد تا در مورد مهريه زنى از ايشان نظر بخواهد .[٣] پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : «چه قدر او را مَهر كرده اى ؟» . گفت : دويست درهم . پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : «اگر از بَطحان[٤] هم بر مى داشتيد ، اضافه نمى آورديد» .
١٦٠.امام صادق عليه السلام : شومى زن ، اين است كه مهريه اش بسيار ، و رَحِمش سِتَروَن باشد .
١٦١.امام صادق عليه السلام : از خجسته بودن زن ، اين است كه كم خرج و آسان زا باشد ، و از شومى زن ، اين است كه پُرخرج و دشوارزا باشد .
[١] در اين حديث ، تشبيه بليغ است ؛ زيرا زنان را به «باران» تشبيه كرده است كه خداوند بر هر كدام از بندگانش كه بخواهد، آن را مى باراند، بدون آن كه تلاش و رنج و زحمتى از جانب آنان صورت گيرد. پس هر كه خوش بهره باشد، زن سازگار و فرمان بردار وعلاقه مند به او و حافظ آبرو و مالش و زنى كه فرزندانى رشيد به دنيا بياورد و وجودش سودمند باشد ، نصيب او مى گردد و اگر نباشد ، بر عكس است . به عبارت ديگر ، پيامبر صلى الله عليه و آله مى خواهد به مردم اعلام فرمايد كه سازگار بودن زن، و عشق ومحبّت او به شوهر، از زندگى مشترك وخانواده، وبه دلخواه شوهران بودنِ آنان به دين نيست كه مهريه شان را سنگين قرار دهند؛ بلكه زن همانند بهره و قسمت و روزى است . چه بسا زنانى كه مهريه شان اندك است ، امّا سازگارند و نسبت به شوهرشان با مهر و محبّت اند ، و بر عكس ، زنانى هستند كه عشق و محبّت آنان اندك است ، هر چند مهريه شان سنگين و بالاست . پس پيامبر صلى الله عليه و آله زنان را به باران خدا تشبيه كرده كه به يكى مى رسد و يكى محروم مى مانَد ، و در سرزمينى مى بارد و در سرزمينى نمى بارد (المجازات النبويّة : ص ١٧٧). [٢] مهريه هاى كِنده در سنگين بودن ، ضرب المثل بوده است . حدّ اقل مهريه دختران اين قبيله ، صد شتر بود و گاه به هزار شتر نيز مى رسيده است . [٣] بجز مسند ابن حنبل ، در بقيّه منابع ، به جاى «يستفتيه ...» ، «يستعينه» آمده كه با توجّه به متن كامل حديث ، گويا همين صحيح باشد . پس معناى جمله چنين مى شود : «نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آمد تا براى پرداخت مهريه زنى ، از ايشان كمك بگيرد» . [٤] بَطحان : يكى از سه رودخانه مدينه است . دو رودخانه ديگر ، عبارت اند از : عقيق و قنات .