دانشنامه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٢١
٢ / ٦
نخستين خشكى اى كه در زمين ، پديد آمد
٤٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : نخستين قطعه اى كه در زمين پديد آمد ، جايگاه خانه كعبه است . سپس از آن جا زمين (خشكى) گسترش يافت . و نخستين كوهى كه خداوند عز و جل در روى زمين قرار داد ، «ابو قُبَيس» بود و سپس ديگر كوه ها از آن امتداد يافتند .
٤٥.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : زمين (خشكى) ، از مكّه گسترش يافت . فرشتگان ، خانه كعبه را طواف مى كردند و نخستين كسانى بودند كه آن را طواف كردند. اين ، همان زمينى است كه خداوند فرموده است: «من در زمين ، جانشينى قرار خواهم داد» .
٤٦.امام على عليه السلام ـ در پاسخ اين پرسش كه : چرا مكّه را مكّه گفته اند؟ ـ :چون خداى متعال ، زمين را از زير آن ، «مَكّ» نمود ؛ يعنى امتداد داد .
٤٧.امام حسين عليه السلام : على بن ابى طالب عليه السلام در مسجد كوفه بود كه مردى از اهل شام برخاست و گفت : اى امير مؤمنان!... چرا مكّه «اُمّ القرى (مادر آبادى ها)» ناميده شده است؟ فرمود : «چون زمين ، از آن امتداد يافته است» . [ همچنين ] در باره نخستين قطعه خشكى اى كه در دوران توفان[١] پديدار شد ، پرسيد . به او فرمود : «جاى كعبه؛ و كعبه ، زبرجدى سبز بود» .
[١] شايد مراد از دوران توفان ، دوران تموّج و تلاطم آب ، پيش از آفريده شدن خشكى باشد (بحار الأنوار : ج ٥٤ ص ٦٤) .