قرآن در قرآن - فرقانی حیدری - الصفحة ٩٩
نظريات ديگران نمىبيند كه در برابر آنها مقاومت به خرج دهد. اين طرز تعليم و تربيت در برابر افراد لجوج و عصيانگر اثر بيشترى دارد.
قرآن مجيد در عصرى كه از علم و مسائل تربيتى در آن خبرى نبود، از اين روش نيز استفاده نموده و براى وادار كردن مشركان و كافران به تفكّر و تدبّر و بازگشت دادن آنان به فطرتشان، آن را به كار برده است.
بسيارى از مواردِ به كارگيرى اين روش در قرآن براى بيدار كردن فطرت خفته منكران در دعوت به توحيد است؛ زيرا خداشناسى فطرى است و اگر بشر پس از مطالعه آيات آفاقى و انفسى، در درون خود به تفكر بپردازد، خدا را خواهد ديد و به يگانگى خدا اقرار خواهد كرد.
آيات ذيل نمونههايى از اينگونه سؤالهاى قرآن است:
«افَرَأَيْتُمْ ما تُمْنُونَ أَ انْتُمْ تَخْلُقُونَهُ امْ نَحْنُ الْخالِقُونَ» «١» آيا از نطفهاى كه در رحم مىريزيد آگاهيد؟ آيا شما آن را (در دوران جنينى) آفرينش (پى در پى) مىدهيد يا ما آفريدگاريم؟
«افَرَأَيْتُمْ ما تَحْرُثُونَ أَ انْتُمْ تَزْرَعُونَهُ امْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ» «٢» آياهيچ درباره آنچه كشت مىكنيد انديشيدهايد؟ آيا شما آنرا مىرويانيد يا ما مىرويانيم؟
«قالَ هَلْ يَسْمَعُونَكُمْ اذْ تَدْعُونَ اوْ يَنْفَعُونَكُمْ اوْ يَضُرُّونَ» «٣» گفت: آيا هنگامى كه آنها را مىخوانيد صداى شما را مىشنوند؟ يا سود و زيانى به شما مىرسانند؟
«قالَتْ لَهُمْ رُسُلُهُمْ أَفِى اللَّهِ شَكٌّ فاطِرِ السَّمواتِ وَالْارْضِ» «٤» رسولان گفتند: آيا در خدا شك است؛ خدايى كه آسمانها و زمين را آفريده است؟