قرآن در قرآن - فرقانی حیدری - الصفحة ٢١
در اينجا، به شرح دو واژه آيه و سوره، كه مورد تصريح قرآن قرار گرفته است، مىپردازيم:
آيه «آيه» در اصل، بهمعناى نشانه و علامت مىباشد و از آنجا كه معجزات پيامبران عليهم السلام نيز يكى از نشانههاى صدق ادعاى آنان بوده، به آنها نيز «آيه» اطلاق شده است؛ مثلًا، در مورد معجزات حضرت عيسى عليه السلام مىخوانيم:
«انّى قَدْ جِئْتُكُمْ بِايَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ ...» «١» من با معجزهاى از پروردگارتان (كه دلالت بر پيامبرى من دارد) نزد شما آمدم.
معناى ديگر آيه «پند و عبرت» است، چنانكه در قرآن كريم مىفرمايد:
«انَّ فى ذلِكَ لَايَةً لِلْمُؤْمِنينَ» «٢» همانا در آن، مايه پند و عبرتى براى مؤمنان است.
چگونگى تعيين حدود و ترتيب آيات:
تعيين حدود و ترتيب آيات قرآن در زمان حيات پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و به دستور آن حضرت صورت گرفته است.
تعداد آيات: در شمارهگذارى آيات بعضى از سورههاى قرآن، اختلاف اندكى به چشم مىخورد. به نظر مىرسد كه منشأ اختلاف، تفاوت برداشتهاى صحابه پيامبر صلى الله عليه و آله از مواضع وقف و وصل آيات بوده است. پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله هنگامى كه قرآن را براى مردم مىخواندند، بهمنظور آگاه ساختن آنها از تمام شدن يك آيه، اندكى مكث مىكردند و سپس همان آيه را به آيه بعدى (به علت پيوستگى مطلب آن دو) وصل مىكردند. از اين رو، گاه شنوندهاى آن دو آيه را يك آيه تلقى مىكرد و اين توهّم، موجب اختلافات اندكى در شمارش آيات يك سوره گرديده است. «٣» با توجه به مطالب مزبور، در شمارش تعداد كل آيات قرآن اختلاف شده و هر دسته عددى را صحيح دانستهاند.
مرحوم طبرسى مىنويسد: عدد اهل كوفه (٦٢٣٦) صحيحترين عدد است؛ چون سندش به اميرالمؤمنين عليه السلام مىرسد و روايتى نيز از پيامبر صلى الله عليه و آله وارد شده كه با اين قول