قرآن در قرآن - فرقانی حیدری - الصفحة ٢٥

درجايى هم كه همه آيات، متشابه معرفى شده، آمده است:
«اللَّهُ نَزَّلَ احْسَنَ الْحَديثِ كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِىَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ...» «١» خداوند بهترين سخن را نازل كرده؛ كتابى‌كه آياتش (در لطف و زيبايى و عمق محتوا) همانند يكديگر است، آياتى مكرّر دارد (با تكرارى شوق‌انگيز) كه از شنيدن آياتش لرزه بر اندام كسانى مى‌افتد كه از پروردگارشان مى‌ترسند.
منظور متشابه بودن تمامى قرآن از لحاظ روش و نيز بيان حقايق و هدايت مردم به حق مى‌باشد. ميان اين احكام و تشابه تقابلى وجود ندارد و همه آيات از يك نظر، محكم و از نظر ديگر، متشابهند. اما در تقسيم ديگر- كه ابتداى بحث به آن اشاره شد- اين دو وصف، هر كدام مربوط به جزئى از آيات است كه ديگرى قسيم آن محسوب مى‌شود.
آيه‌اى كه به اين تقسيم اشاره دارد آيه ذيل است:
«هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرَ مُتَشَابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاءَ تَأْوِيلِهِ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِندِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبَابِ» «٢» او كسى است كه اين كتاب (آسمانى) را بر تو نازل كرد كه قسمتى از آن، آيات «محكم» (صريح و روشن) است كه اساس اين كتاب مى‌باشد و قسمتى از آن «متشابه» است. اما آن‌ها كه در قلوبشان انحراف است، به‌دنبال متشابهاتند تا فتنه‌انگيزى كنند (و مردم را گمراه سازند) و تفسيرى (نادرست) براى آن مى‌طلبند، درحالى‌كه تفسير آن‌ها را جز خدا نمى‌داند. و راسخان در علم مى‌گويند: ما به همه آن ايمان آورديم؛ همه از طرف پروردگار ماست. و جز صاحبان عقل، متذكر نمى‌شوند.