قرآن در قرآن - فرقانی حیدری - الصفحة ٤٠
سابق مىگفتهاند از ياد مىبرند. اما قرآن، كه در طول ٢٣ سال در مواقع و مكانهاى گوناگون بر زبان پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله جارى گشت، با آنكه بطور جدّى، بيانگر هر مطلبى درباره هدايت و سعادت بشر است، هرگز در بيان مسائل گوناگون دچار دوگانگى و قضاوتهاى متفاوت نشده است.
وجود نداشتن اختلاف در چنين كتابى دليلى روشن بر الهى بودن آن است. خداوند مىفرمايد:
«أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِندِ غَيْرِ اللّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلَافاً كَثِيراً» «١» آيا در قرآن تدبّر نمىكنند؟ و اگر از پيش غير خدا بود در آن اختلاف بسيار مىيافتند.
در قوانين و احكام قرآن، ناسازگارى وجود ندارد. اين كتاب نظامى هماهنگ، واقعبينانه، قابل اجرا و جامع ارائه كرده كه در آن، هم بر عقل و استدلال و علم تكيه شده است و هم بر عواطف و روحيات و اخلاق. آرى، اين است كتابى كه همگان را به آيينى استوار و متعادل فرا مىخواند:
«يَهْدى الَى الْحَقِّ وَ الى طَريقٍ مُسْتَقيمٍ» «٢» جهانى و همگانى بودن هر كتابى بهطور معمول، مخاطبان خاصى دارد كه فقط براى آنها قابل استفاده است.
اما قرآن براى هر انسانى كه جوياى رشد و سعادت و پوياى راه عزّت و كمال باشد، هدايتگر است. در اين مسير، همه قشرهاى مردم از هر سرزمينى كه باشند، در هر عصرى پس از نزول قرآن، زن و مرد، عرب و عجم، ثروتمند و فقير، با رنگها و زبانها و سطح معلومات گوناگون، از هدايت قرآن بهرهمند مىشوند.
قرآن كريم بر خلاف مكتبهايى كه گروه معيّنى را مورد خطاب خويش قرار مىدهند، پياپى همه انسانها را با تعبيرهايى همچون «يا ايُّهَا النَّاسُ»، «يا بَنى آدَمَ» و