قرآن در قرآن - فرقانی حیدری - الصفحة ٥١
مسأله اشاره كرده، مىفرمايد:
گاهى نيز فرشته وحى بهصورت مردى بر من ظاهر مىشود و با من سخن مىگويد و اين آسانترين نوع وحى بر من است. «١» نزول دفعى و تدريجى قرآن مجيد در طول ٢٣ سال بر حسب اقتضاءات و مناسبتهاى گوناگون، بر پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نازل شد. علاوه بر گواهى تاريخ، آياتى از قرآن مجيد از جمله آيه ١٠٦ سوره اسراء و آيه ٣٢ سوره فرقان نيز به اين مطلب شهادت مىدهند. اما از سوى ديگر، آياتى نيز از جمله آيه ١٨٥ سوره بقره و آيه ٣ سوره دخان حكايت از آن دارند كه قرآن بهصورت دفعى و در شب قدر، يكجا نازل شده است. دانشمندان اسلامى براى رفع اختلاف و تفسير صحيح اين آيات به دو نزول براى قرآن معتقد شده و قرآن را داراى «نزول دفعى» و «نزول تدريجى» دانستهاند. آنان براى جمع بين اين دو دسته آيات و توجيه اين دو نزول، نظرهايى دادهاند كه عبارتند از:
١- قرآن در شب قدر، بهصورت يكجا به بيتالعزّه يا بيتالمعمور فرود آمد و از آنجا به مناسبتهاى گوناگون، طى مدت ٢٣، سال بر پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نازل شد.
٢- در هر شب قدر، آن مقدار از آياتى كه خداوند فرود آمدنش را در يك سال مقدّر كرده و مورد احتياج مردم دانسته بود به آسمان دنيا نازل مىساخت و پس از آن در طول سال، به تدريج، آن آيات بر رسول خدا صلى الله عليه و آله فرود مىآمد.
٣- منظور از نزول قرآن در شب قدر، آغاز نزول قرآن است؛ چرا كه هميشه حوادث و انقلابات مهم را در تاريخ ثبت مىكنند و اگر آن حادثه يا انقلاب در سرنوشت مردم نيز اثر مثبت گذاشته باشد، آن روز را بزرگ مىشمرند و جشن مىگيرند و چه روزى از روز نزول قرآن براى نجات بشريت از چنگال جهل و خرافات و هدايت آنها بهسوى علم و معرفت و واقعيتها مهمتر؛ روزى كه تاريخ بشريت در آن ورق خورد و سرنوشت