قرآن در قرآن - فرقانی حیدری - الصفحة ٧٩
شده باشد، بلكه اين كتاب در طول ٢٣ سال دوران زندگى پيامبر صلى الله عليه و آله- از بعثت تا وفات- در خلال جريانات پرهيجان تاريخ اسلام، نازل شده و از اين رو، آيات آن داراى شأن نزول است. البته شأن نزول (يعنى واقعه، وضع و شرايطى كه به مناسبت آن، آيه يا سورهاى نازل شده است) معناى آيه را در خود محدود نمىكند و مضمون و حكم آيه را مختص خود نمىگرداند، بلكه دانستن آن تا حدود زيادى، ما را در درك مقصود و مضمون آيه يارى مىكند. «١» ٤- آشنايى با حديث: پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله به تصريح قرآن، اولين مفسّر (: بيانكننده و روشنگر) اين كتاب است. آنچه از پيامبر صلى الله عليه و آله رسيده است، ما را در تفسير قرآن يارى مىدهد و براى ما، كه شيعه هستيم و به ائمّه اطهار عليهم السلام معتقديم، روايات معتبرى كه از آنان رسيده نيز همان اعتبار روايات معتبرى را دارد كه از ناحيه رسول خدا صلى الله عليه و آله رسيده است. «٢» ٥- آشنايى نسبى با كل قرآن: نكته مهمى كه در بررسى قرآن بايد به آن توجه داشت، اين است كه در درجه اول، بايد قرآن را به كمك خود قرآن شناخت. مقصود اين است كه آيات قرآن در مجموع، يك ساختمان به هم پيوسته را تشكيل مىدهند؛ يعنى:
اگر يك آيه از آيات قرآن را جدا كنيم و بخواهيم كه تنها همان يك آيه را بفهميم، شيوه درستى انتخاب نكردهايم. البته ممكن است فهم ما از همان يك آيه درست باشد، اما چنين كارى دور از احتياط است. برخى آيات قرآن مفسِّر برخى ديگر است و به گفته بعضى از مفسّران بزرگ، ائمّه اطهار عليهم السلام بر اين روش تفسيرى تأكيد كردهاند. «٣» اهميت اين روش در هنگام برخورد با آيات متشابه، بيشتر روشن مىشود.
ب- مراجعه آموزشى: از آن جا كه قرآن كتابى براى همه مردم است و همه مردم هم با زبان عربى آشنايى ندارند و به لغت، كتابهاى علوم قرآنى، تفسير، تاريخ، حديث و تمام بخشهاى آن مسلّط نيستند، ناگزير بايد از روش مراجعه آموزشى بهرهمند شد:
در اين روش، خواننده قرآن هرچند با قلب سالم و ذهن عارى از پيشداورى و