قرآن در قرآن

قرآن در قرآن - فرقانی حیدری - الصفحة ٣٩

داده‌اند كه امّى يعنى: كسى كه منسوب به امّ‌القرى (مكّه) است. اما شهيد مطهّرى قدس سره اين وجه را مردود دانسته و مى‌نويسد:
اين احتمال به ادلّه‌اى رد شده است: يكى اين كه كلمه «امّ‌القرى» اسم خاص نيست و بر مكّه به‌عنوان يك صفت عام، نه يك اسم خاص اطلاق شده است. ام‌القرى يعنى: مركز قريه‌ها. هر نقطه‌اى كه مركز قريه‌هايى باشد ام‌القرى خوانده مى‌شود ... «١» در آيه ديگر تصريح شده كه آن حضرت صلى الله عليه و آله هرگز پيش از نزول قرآن به خواندن و نوشتن مبادرت نكرده است:
«وَ ما كُنْتَ تَتْلُوا مِنْ قَبْلِهِ مِنْ كِتابٍ وَ لا تَخُطُّهُ بِيَمينِكَ اذاً لَارْتابَ الْمُبْطِلُونَ» «٢» تو هرگز پيش از اين كتابى نمى‌خواندى و با دست خود چيزى نمى‌نوشتى؛ مبادا كسانى كه درصدد (تكذيب و) ابطال سخنان تو هستند، شك و ترديد كنند.
قرآن مجيد از اين لحاظ نيز معجزه است؛ چون كسى باور نمى‌كند فردى درس ناخوانده بتواند مقاله‌اى معمولى و متوسط عرضه كند، چه رسد به عرضه كتابى چون قرآن! آيا مى‌توان پذيرفت كه اين كتاب جز از سوى خداوند بر بنده‌اش وحى شده باشد؟
ه- هماهنگى و عدم اختلاف: بشر در طول زندگى، بر حسب تجربه‌ها و دانش‌هايى كه كسب مى‌كند و رشدى كه مى‌يابد و با قرار گرفتن در شرايط گوناگون، ديدگاه و نظرياتش تفاوت پيدا مى‌كند. مرور زمان اهميت مسائل را در نظرش تغيير مى‌دهد تاجايى كه گاهى به كلى از نظر خود برمى‌گردد. در زندگى و افكار دانشمندترين و باهوش‌ترين افراد، آثار ضعف، اشتباه، تغيير مواضع، غفلت، فراموشى و همچنين تناقض و تعارض بارها مشاهده شده است؛ زيرا حالاتشان برحسب فقر يا ثروت، جنگ يا آرامش، ضعف يا قدرت، شكست يا پيروزى، گمنامى يا شهرت، جوانى يا پيرى، بيمارى يا سلامت، ملامت يا ستايش و ... آشكارا تفاوت مى‌يابد و آنچه را كه در شرايط