قرآن در قرآن - فرقانی حیدری - الصفحة ٧٨
(اين تلاوتكنندگان به حق) كسانىاند كه به شيوه ترتيل، آياتش را مىخوانند و معانيش را فهم مىكنند و به احكام آن عمل مىنمايند و اميد به وعده الهى دارند و از عذابش در خوف و هراسند و قصص آن را مجسم مىبينند و از مَثَلهايش عبرت مىگيرند و اوامرش را اجرا مىكنند و از محرّماتش دورى مىگزينند.
و آن- به خدا قسم- صرفاً با حفظ آيات و چينش منظّم حروف و تلاوت سورهها و يادگيرى يك دهم و يك پنجم قرآن حاصل نمىشود؛ (كسانى كه تنها به همين مسائل اكتفا كنند) حروفش را حفظ و حدودش را تباه كردهاند. (حق تلاوت) فقط تدبّر در آيات آن است؛ چرا كه خداوند مىفرمايد: «اين كتابى است پربركت كه بر تو نازل كرديم تا در آيات آن تدبّر كنند و خردمندان متذكر شوند.» «١» روشهاى مراجعه به قرآن براى تدبّر در آن مراجعه به قرآن براى تدبّر به دو صورت ممكن است: مراجعه مستقيم و مراجعه آموزشى. البته براى اينكه مراجعه كننده به قرآن دچار انحراف نشود و در جريان تدبّر در آيات به اشتباه نيفتد، داشتن حداقل شرايطى براى او ضرورى است.
الف- مراجعه مستقيم: در اينجا، ابتدا به شرايطىكه براى مراجعه مستقيم به قرآن ضرورت دارد، اشاره مىكنيم:
١- دانستن زبان عربى: از آنجا كه قرآن به زبان عربى است، ياد گرفتن زبان عربى شرط اول مراجعه مستقيم به قرآن كريم است.
٢- آشنايى با لغت: قدرت استفاده از كتابهاى لغت و نيز حمل كلمات بر همان معنايى كه در عصر نزول به كار رفته از جمله شروط مراجعه مستقيم است؛ «٢» زيرا ممكن است معانى كلمات در بين مردم، با گذشت زمان تغيير يابد. پس لازم است از درآميختن زبان قرآن با فرهنگ زبانها و اصطلاحات دورانهاى بعد اجتناب شود.
٣- آشنايى با تاريخ اسلام: قرآن مثل تورات يا انجيل نيست كه يكباره نازل و عرضه