«انَّا انْزَلْناهُ فى‌ لَيْلَةِ الْقَدْرِ وَ ما ادْريكَ ما لَيْلَةُ الْقَدْرِ» «١» ما آن (قرآن) را در شب قدر نازل كرديم و تو چه مى‌دانى شب قدر چيست؟
دعوت به براهين عقلى‌ قرآن در تعليمات خود، براى عقل و انديشه، نقش و جايگاه والايى در نظر گرفته و انسان‌ها را در موارد فراوان، به تعقّل و تفكّر فراخوانده و انسان‌هايى را كه از عنصر عقل خويش استفاده نمى‌كنند، كم‌تر از چهارپايان مى‌داند. «٢» قرآن همچنين در دعوت به توحيد و معاد و ساير اعتقادات نيز بر استفاده از عقل و برهان‌هاى عقلى تكيه كرده است. خداوند پيامبر خود را به «دعوت همراه با آوردن حكمت و برهان و مجادله نيكو» مأمور ساخته است. «٣» اين كتاب آسمانى در دعوت خود، به تشريح آيات الهى در وجود انسان و طبيعت پرداخته كه همه آن‌ها به‌عنوان مقدمات برهان مورد استفاده قرار مى‌گيرد.
در مواردى نيز به‌طور مستقيم و يا از زبان پيامبران الهى عليهم السلام و مؤمنان حقيقى، به‌بيان استدلال پرداخته و با قانع‌كردن مخاطبان، آنان را به‌پذيرش دستورات خود راغب كرده‌است.