ترجمه خصال شيخ صدوق

مقدمه مؤلف

(باب«يك»)

معناى يكتائى خداوند

(گذشت از يك كار بخواطر يك وعده)

(يك نوع ستم)

(يك رشته از علاقه بدين)

(پنج پاداش بيك كار)

(پاداشى بكارى)

(يك خوى نجات بخش)

(برترين قسمت دين)

(شايسته ترين پيوست ميان خصلتى با خصلت ديگر)

(شرافت دنيا و آخرت در يك خصلت است)

(دانشمندتر از همه كسى است كه خصلتى را بر خصلتى ديگر بيفزايد)

(يك چيز حقيقت نيك بختى است و يك چيز حقيقت بدبختى)

(پاداش و كيفر مردم در يك چيز است)

(برترين جهاد يك چيز است)

(سخت ترين چيزى كه خوددارى از آن بيك چيز است)

(كارى كه مؤمن را آبرو دهد و كارى كه عزتش بخشد)

(كليد همه بديها يك خصلت است)

(نمونهاى از عدالت)

(صاحب يك صفت لياقت قضاوت در اجتماع را دارد)

(كمترين حق مؤمن بر برادرش يك خصلت است)

(يك وسيله تقرب بخداى عز و جل)

(سختترين آزمايش خدا بندگان را با يك خصلت است)

(ميوه نهال نيكوكارى)

(يك خو ايمان را استوار و خوى ديگر از دلش بيرون كند)

(يك رفتار شكوه مؤمن را ميبرد)

(كار نيكى كه برتر از آن نيست و ناسپاسى كه بالاتر از آن نباشد)

(تضمين بىنيازى با انجام يك كار)

(جوانمردى خاندان پيمبر)

(نمونهاى از جوانمردى)

(كارى كه از ثروتمند خوش آيند نيست)

(كارى كه خداوند آن را دوست ميدارد و كارى كه دشمنش ميدارد)

(هر كس داراى يك خصلت باشد سپاسگزارى نكرده است)

(كسى كه براى يك خصلت خشمگين نگردد از يك خصلت نيز سپاسگزار نخواهد بود)

(نمونهاى از فروتنى)

(صفتى كه نزديك بكفر است و صفتى كه نزديك است از تقدير جلوگيرى كند)

(كارى كه پيشينيان را نابود ساخت)

(كشته شدن در راه خدا كفاره همه گناهان است مگر يك چيز كه كفارهاش فقط يكى از سه چيز است)

(هديهاى كه خداوند فقط بر محمد و امتش فرستاد نه بر امتهاى پيشين)

(هر كه بافزايش خير خانهاش علاقمند است چون بر غذا مى نشيند بايد يك كار انجام دهد)

(خداى تعالى چون بندهاى را دوست بدارد توجه خاصى باو فرمايد و چون توجه فرمايد يكى از سه چيز باو تحفه دهد)

(روز قيامت شب وصال متقين است)

(كارى كه بخاطر آن مرگ ناخوش آيد)

(كارى كه بضدش شبيه است)

(بدترين مردم كسانى هستند كه از ترس يك چيز بآنان احترام بشود)

(زهد در دنيا يك چيز بيش نيست و سپاس هر نعمتى يكى بيش نه)

(هيچ چيز از زبان سزاوارتر نيست كه زندانش بطول انجامد)

(هر كس آرزوى دراز كند بد كردار مىشود)

(مرد مسلمان تا خاموش است نيكوكار نوشته مىشود)

(هر كس يك كار انجام دهد خداوند او را از وحشت روز قيامت در امان دارد)

(يك چيز در پيكر عقل بجاى سر او است)

(پرهيزكارتر و عابدتر و زاهدتر و كوشاترين مردم)

(توبه پشيمانى است و بس)

(آنكه بيش از خوراك خويش از دنيا برگيرد)

(يك وصيت قابل توجه)

(اثر منفى يك صفت و اثر مثبت صفت ديگر)

(صفتى بر اهل دنيا سنگين است و صفت ديگر سبك)

(شخصيت و بزرگوارى و عمل و پرستش، هر يك بچيزى بستگى كامل دارد)

(يك كار و چهار فائده)

(خدا كه بندهاى را دوست بدارد ببلاى بزرگ گرفتارش كند)

(كارى كه شخص را مبتلا به بواسير كند)

(دستى كه انگشتر آهن بانگشت دارد پاكيزه نگردد)

(هر كه پيش از سلام دادن شروع بسخن كند جوابش ندهيد)

(كارى كه هر كس انجام دهد يا برايش انجام دهند از دين محمد بيرون است)

(از مثلهاى پيغمبران بجز يك كلمه باقى نمانده است)

(چون خدا در باره بندهاش نيكى بخواهد هر چه زودتر در دنيا مجازاتش فرمايد و اگر اراده بدى فرمايد كيفرش را بتأخير اندازد

(شكيبائى بر دشمنان نعمت)

(پيغمبر و على بن ابى طالب از ميوه يك درختند)

(يك سپاسگزارى براى هر نعمت)

(دين يعنى محبت)

(چون مؤمن با مؤمن ديگر مصافحه كند بدون گناه از يك ديگر جدا شوند)

(مايه حيات قلب)

(كارى كه دستورات حجتهاى الهى را احياء ميكند)

(از براى چشم، روشنائى بخشتر از يك چيز خدا نيافريده است)

(نه دهم دين در يك كار)

(آنكه بقضاى الهى خوشنود است و آنكه از آن دلتنگ است)

(شتران سرخ موى را در برابر يك حال نبايد دوست داشت)

(يك كار روزى افزا)

(گناه نابخشودنى)

(كارى كه خود نفاق آرد و دنبالهاش تنگدستى)

(اولين تحفه مؤمن)

(بندهاى كه با نداشتن عمل صالح بيك كار آمرزيده شود)

(سرآمد گناهان)

(منظره زشت بندهاى كه با رسوائى داخل بهشت مىشود)

(كارى كه صاحبش مستوجب رحمت خدا است)

(كارى كه خير و بركت خانه را افزايد)

(در باره كسى كه تندرستىاش نمايانتر است تا بيمارىاش و خود را بچيزى معالجه كند و بميرد)

(مؤمن يك كار نكند)

(هيچ چيز مانند يك خوى ايمان را پايمال نكند)

(خوشبخت آنكه تا زنده است جانشين لايق پس از خود را به بيند)

(احترام مؤمن بيش از كعبه است)

(مؤمن را همين يارى خدا بس كه به بيند دشمنش بگناه آلوده است)

(هديه، كينه را از دل ميزدايد)

(خوشا بحال بنده گم نام)

(مايه نيازمندى روز قيامت)

(سرشناسان اهل بهشت يك صنفاند)

(رسول خدا يك بار يك بار وضو ميساخت)

(بهترين خوى)

شرح سند

(پيغمبر دعاى خود را بيك منظور ذخيره كرد)

(بهترين عبادت يك خصلت است و نيكوترين آئين يكى)

(چيزى كه خود، فراوان و عاملش كم است)

(نيمى از دين)

(بهترين صفت مرد مسلمان)

(پيغمبر و على از يك نور آفريده شدهاند)

(شايستگى بنده در شايستگى يك عضو از بدن او است)

(مردى با يك خوى بهشتى شد)

(كسى كه به دو فائده دلخوش دارد يك كار انجام دهد)

(رسول خدا در نمازش يك سلام ميداد)

(باب دوگانه)

(خداى يكتا را بدو چيز بايد شناخت)

(پيغمبر فرمود در دو كار دوست ندارم كه هيچ كس با من شركت كند)

(دو غريب را نگهدارى كنيد)

(فقط آنچه از پس و پيش بيرون مىآيد وضو را ميشكند)

(دو نعمت پنهان)

(وسيله آزمايش بيشتر مردم)

(بهترين عبادت، خاموشى و رفتن بخانه خدا است)

(فقط دو نفر را امر بمعروف بايد كرد)

(دو بال كفر)

(خداى تعالى مردم روى زمين را بدو قسمت تقسيم فرموده است)

(صلاح و فساد امت وابسته بصلاح و فساد دو صنف است)

(در مورد دو ناتوان از خدا بپرهيزيد)

(پاداش كسى كه از دو دختر يا دو خواهر يا دو عمه يا دو خاله سرپرستى كند)

(دو نفر بوى بهشت را نمىيابند)

(در باره شخص دو رو)

(مردم دو قسمند از يكى ديگران در راحت و ديگرى خود در استراحت است)

(مردم دو قسمند دانشمند و دانش آموز)

(دو صفت يكى موجب فراموشى گناه است و ديگرى مايه قساوت قلب)

(دو چيز امان از جذام است)

(گرفتارى دو كار بزرگ)

(دنيا دو كلمه است و دو درهم)

(مرد تا داراى دو خصلت نباشد فقيه نگردد)

(خير زندگى فقط دو نفر راست)

(خير دنيا را فقط دو كس دارد)

(دانش بر دو نوع است)

(دو كار شگفت آور خوردن روزى خداوند و ادعاى خدائى)

(امر بمعروف و نهى از منكر دو آفريده خداى عز و جل هستند)

(بيشتر عبادت ابى ذر دو چيز بود)

(زنى كه در دنيا دو شوهر ديده است در بهشت همسر كدام يك خواهد بود؟

(دو دشمن در باره خدا دشمنى با يك ديگر ورزيدند)

(بخشندگى بدو معنى است)

(پول طلا و نقره هر دو كشندهاند)

(طلا و نقره دو سنگاند كه مسخ شدهاند)

(پناهندگى از دو صفت)

(دو صفت شيعه)

(دو شادى از براى روزه دار است)

(در باره دو سوداگر راستگو و نيكوكار و يا دروغگو و خائن)

(دو چيز هر صبح و عصر خير ميدهند)

(دو معامله ناپسند)

(دو دعا براى جنس خوب و دو دعا براى متاع بد)

(هر كه نصيحت خداى را بپذيرد دو پاداش دارد)

(دو صفت علامت مؤمن واقعى است)

(صاحب دو صفت قابل معاشرت است و بدون آن بايد دورى كرد، دورى، دورى،)

(هر يك از دو چيز جلوتر افتاد عده طلاق تمام مىشود)

(دو وسيله تقرب)

(دو چيز تنگدستى را برميدارد و عمر را دراز ميكند و از مرگ بد صاحبش را جلوگيرى ميكند

(دو قسم رفتار)

(احسان فقط كسى را سزا است كه صاحب دو خصلت باشد)

(رفاقت برادرانه بر دو گونه است)

(مردم بر دو نوعاند)

(دو اميرى كه بحقيقت امير نيستند)

(مردم با دو چيز نمازشان را باطل ميكنند)

(محبوبترين قدم و جرعه و قطره دو قدم و دو جرعه و دو قطره است

(شيطان دو صفت را بنوح تذكر داد)

(از دو چيز بايد بيش از هر چيز بر مردم ترسيد)

(از دو چيز جلوگيرى شده است)

(دو قسم آب دعوت نوح را نپذيرفتند)

(ايمان گفتار است با كردار)

(دو گرسنهاى كه سير نميشوند)

(دو چيز از آثار ايمان واقعى است)

(جوانمردى بر دو گونه است)

(دو خصلت از اقسام ستم است)

(دو چيز جلب روزى ميكند)

(حد متوسط دو مكروه ميزان نفقه واجب است)

(دو رفتار بعوض دو رفتار)

(حياء بر دو قسم است)

(آنچه پدر را عاق فرزند ميكند)

(در بيان فرمايش رسول خدا كه من فرزند دو ذبيحم)

كلام مصنف

(دو چيز بر پا هستند و دو چيز روانند و دو چيز بر خلاف هماند و دو چيز دشمن هماند)

(پاداش آنكه دو مرتبه بحج برود)

(حق گوئى در دو حال)

(كشته شدن بر دو قسم است و جنگيدن بر دو قسم)

(صاحب دو صفت را خداوند از آسمان و مردم از زمين دوست دارند)

(رسول خدا را دو انگشتر بود)

(تحفه روزه دار)

(دو علامت رستاخيز)

(صدقه بر سادات روا نبود جز در دو مورد)

(مردم فرو مايه را دو كار است)

(دو گناه يكى از ديگرى سختتر)

(دندان را با سعد شستن دو اثر دارد)

(اشنان خوردن دو خاصيت دارد)

(دو طايفه از شفاعت پيغمبر محروماند)

(با دو چيز خلال كردن جذام مىآورد)

(دنيا و آخرت مانند دو كفه ترازو است)

(دو دريا بهم برخوردند و بهم در نياميختند)

(پيغمبر در ميان امت دو چيز از خود بيادگار گذاشت)

(پرسش در باره ثقلين در روز قيامت)

كلام مصنف

(حسن و حسين دو تعويذ داشتند)

(دو راهپيما)

(خداى عز و جل بدو نفر دو بال داده است كه با فرشتگان بهشتى در پروازند

كلام مصنف

(دو چيز مردم را گمراه كرد)

(فرمايش امير المؤمنين كه پشت مرا دو نفر شكست)

(شخص حريص از دو خصلت محروم است و بدو خصلت پاى بند)

(رسول خدا دو نماز را ترك نكرد)

كلام مصنف

(دو صنف را از اسلام بهرهاى نيست)

(با مردم دشمنىورزيدن يكى از دو خصلت را در بر دارد)

(آدميزاده هر چه پيرتر شود دو صفت او جوانتر مىشود)

(دو صفت است كه هر يك دو اثر دارد)

(آدميزاده دو صفت را خوش ندارد)

(رسول خدا در دو مورد سكوتى داشت)

كلام مصنف

(در هيچ مسلمانى دو خوى با هم جمع نشود)

(رشگ در دو مورد)

(پيغمبر عقيل را از دو جهت دوست داشت)

(دو چيز كه رسول خدا را مسرور نمود)

(پيغمبر

كلام مترجم

(بجز دو كس نبايد كسى پس از نماز عشا بيدار بماند)

(امت اسلامى بدو چيز بيشتر از هر چيز بآتش ميروند و بدو چيز بيشتر به بهشت

(خداى عز و جل دو ترس و دو آسودگى خواطر را به بندهاش يك جا ندهد)

(امت اسلامى را در اول دو چيز باعث صلاح بود و در آخر دو چيز موجب هلاكتش خواهد گشت

(باب خصلتهاى سهگانه)

(سه طايفه را خداوند بدون رسيدگى بحسابشان به بهشت ميبرد و سه طايفه ديگر را بدون حساب به دوزخ)

(خداوند مؤمن را در مورد سه چيز بازخواست نميكند)

(هر كس سه صفت و يا يكى از آن سه را داشته باشد در سايه عرش الهى خواهد بود)

(سه كس روز قيامت از همه كس بخدا نزديكتراند)

(بهنگام پيدايش سه چيز دعا مستجاب مىشود)

(تا سه خصلت در كسى نباشد مؤمن نيست)

(سه صفت در مؤمن ديده نميشود)

(پيغمبر سه دعا كرد كه دو دعا مستجاب گرديد و يكى مستجاب نشد)

(سه چيز موجب بالا رفتن درجه است و سه چيز باعث كفاره گناه و سه چيز كشنده و سه چيز نجات بخشاند)

(پاداش سه صفت همسرى با حور العين است)

(سه طايفهاند كه اگر ستم بر آنان نكنى آنان بر تو ستم خواهند كرد)

(سه كس نميتواند حق خود را از سه كس بستاند)

(بنده همواره با سه چيز روبرو است)

(سه كس سزاوار دلسوزى هستند)

(سه كس را خداى عز و جل دشمن ميدارد)

(در سه مورد دروغ گفتن زيبا است، و در سه مورد راست گفتن زشت است و همنشينى با سه كس دل را مىميراند)

(سه چيز به پاداش سه چيز)

(سه چيز بسزاى يكى)

(سه چيز نشانه پيرى است)

(سه چيز مخصوص پيغمبران است و فرزندان و پيروانشان)

(دشمنى خداى تبارك و تعالى در سه چيز است)

(هديه بر سه قسم است)

(سه خصلت است كه پيغمبر و كمتر از او از آنها خالى نيست)

كلام مصنف

(ريشههاى كفر سه چيز است)

(وام بر سه قسم است)

(اذن دخول سه بار است)

(بر سه كس نبايد سلام كرد)

(بهترين مردم سه طايفهاند)

(سه چيز است كه يكى نمودار ثروت است و ديگرى نمودار زيبائى و سومى دشمن را خوار گرداند)

(سه چيز از روش پيمبران است)

(سه چيز چشم را روشن ميسازد)

(صفات نيكو سه است)

(زياده روى در سه چيز است)

(سه كس را رسول خدا لعن فرمود)

(مقامى در بهشت است كه جز سه كس بآن نميرسد)

(از سه كس قلم تكليف برداشته شده است)

كلام مصنف

(داستان آن سه كس كه به لات و عزى سوگند ياد كرده بودند كه رسول خدا را بكشند و على(ع) در برابر آنان برخاست)

(نيكى در حق برادران دينى و كوشش در انجام احتياجات آنان سه نتيجه دارد)

(در هر جا نبايد براى تخلى نشست)

(رو بآفتاب بودن سه خاصيت بد دارد)

(سه چيز نشان شخص اسراف كار است)

(روز قيامت بجز سه چشم همه ديدهها گريان است)

(همه خير در سه چيز فراهم آمده است)

(بر پشت چهار پا نبايد سه نفر رديف سوار شوند)

(رفقاى مسافر بيمار بايد سه روز از حركت خوددارى كنند)

(كفش سياه سه اثر بد دارد و كفش زرد سه اثر پسنديده)

(از كلاغ سه چيز را بياموزيد)

(سه چيز با سه چيز همراه است)

(فال بد در سه چيز است)

(كسانى كه تذكرات حق را فراموش كردند سه طايفه بودند)

(سه كس در پناه خداى عز و جل باشند تا هنگامى كه خداوند از حساب مردم فارغ شود)

(آن را كه سه چيز نصيب گشته از سه چيز بىنصيب نمانده است)

(مشورت با سه كس قدغن است)

(خرد بر سه جزء تقسيم شده است)

(در انتخاب يكى از سه خصلت بآدم اختيار داده شد)

(ميزان سنجش عقل مرد سه چيز است)

(شيعه بر سه قسم است)

(شيعه در سه چيز آزمايش مىشود)

(سه خصلت در هر كس باشد براستى ايمان خود را كامل كرده است)

(خداوند عز و جل در روز قيامت با سه كس سخن نگويد و نگاهشان نكند و لياقتشان نبخشد و به شكنجه دردناكى گرفتار خواهند بود)

(مردم در سه جا از همه جاها بيشتر در وحشتند)

(سه كس شريك ظلمند)

(سخن چين سه نفر را قاتل است)

(خداى را سه روز است)

(سه كس در روز قيامت شكنجه خواهند شد)

(سه كار تكبر را مىزدايد)

(سه كس نانجيب مىشود)

(اين عيب براى مرد بس كه سه صفت در او باشد)

(هر كه خاندان پيغمبر را دوست ندارد در سرشتش يكى از سه چيز هست)

(محبوبترين كار نزد خداوند سه چيز است)

(روز قيامت آتش با سه كس سخن ميگويد)

(سه چيز كمر شكن)

(خداوند بر بندگان بسه نعمت منت نهاد)

(بجز در سه مورد شبزندهدارى روا نيست)

(اگر سه چيز در آدميزاد نبود هيچ چيزاش سرافكنده نمىساخت)

(همه دستورات دين در سه چيز خلاصه مىشود)

(همه گرفتاريها در سه چيز است)

(مرد مسلمان را سه دوست است)

(خداوند در باره على(ع) سه كلمه به پيغمبر فرموده است)

مردان سه قسمند

(پيشوائى را نشايد مگر كسى كه سه صفت داشته باشد)

(در باره كسى كه سه بار حج رفته است)

(در باره كسى كه سه نفر مؤمن را بحج ببرد)

(پيراهن يوسف را سه آيت بود)

(ستم بر سه گونه است)

(هم بسترى با زنان بسه راه حلال مىشود)

(براى همه مسلمانان اميد نجات است جز براى يكى از سه تن)

(سختترين هنگام براى آدمى سه وقت است)

(آدميزاد هرگز كارى انجام نميدهد كه در نزد خدا از سه كار بزرگتر باشد)

(مرد سفر نكند مگر در سه مورد)

(سه بستر لازم است)

(علامتهاى سهگانه)

(خداى عز و جل بنده را در سه حال مختلف آفريد)

(مردم سه دستهاند)

(در سه مورد هيچ كس معذور نيست)

(سه چيز باعث كامل شدن مسلمان است)

(سفارشهاى سهگانهاى كه پيغمبر بامير المؤمنين فرموده است)

(در دعا بسه كس بايد لفظ جمع گفته شود)

كلام مصنف

(براى عطسهكننده تا سه بار بايد دعا كرد)

(سه صفت را خداى عز و جل نه در منافقى جمع ميكند و نه در فاسقى)

(سه كس از مهمانان خداوند هستند و زائر او و در پناه او)

(خريدار حيوان تا سه روز اختيار فسخ دارد)

(خداى عز و جل در سه چيز بهيچ كس رخصت مخالفت نداده است)

(محروميت از سه چيز شديدترين گرفتارى مؤمن است)

(اگر سه طايفه نبودند خداوند عذاب سختى بر بندگان فرو ميفرستاد)

(سه كس از رحمت خدا دورند)

(حكيمان و دانشمندان چون بيكديگر نامه مينوشتند فقط سه جمله مينوشتند و چهارم نداشت)

(مؤمن با سه چيز خو نگيرد)

(هر كس چيزى از مال دنياى او از دستش برود سه پاداش دارد)

(خداى عز و جل را بهشتى است كه بجز سه كس ديگرى را بدان راه نيست)

(سه خصلت در شيعه يافت نميشود)

(سه كار از سختترين كارهاى بندگان خدا است)

(گفتار شيطان بنوح(ع) كه در سه هنگام بياد من باش)

(گفتار شيطان(خدا لعنتش كند) هر چه مرا در باره آدميزاد عاجز كند يكى از سه چيز هرگز عاجزم نخواهد كرد)

(سه كار بر مردم طاقت فرسا است)

(كار نيك شايستگى ندارد مكر با سه شرط)

(سه دست هست)

(سه صفت دوست داشتنى)

(بخشندگان سهاند)

(بجز در سه مورد سؤال شايسته نيست)

(خداى عز و جل بسه چيز بر آدميزاد منت نهاده است)

(بنده خدا مشرك نميشود تا يكى از سه كار را نكند)

(سه چيز باين امت از هر چيز كمتر داده شده است)

(آخرين درجه ابتلاء سه چيز است)

(سه چيز در اين امت مشروع نيست)

(در خانهاى كه سه چيز باشد فرشتگان بآن خانه در نيايند)

(سه نفر در امر بمعروف و نهى از منكر شريك هماند)

(خداى عز و جل بمؤمن سه خصلت عنايت فرموده است)

(از سه كس بر دين بايد ترسيد)

(سه پرسش مرد ترسا از جعفر بن محمد(ع))

كلام مصنف

(زمين به پروردگار خود نناليده بمانند نالهاش از سه چيز)

(خداوند نگهبانى از سه كس را نمىپذيرد)

(در روز قيامت سه كس از سايه عرش خداى عز و جل سايهبان دارند)

(سه چيز شكايت به نزد خداى عز و جل برند)

(دانشمندان علم قرآن سه قسمند)

(بار سفر بستن جز براى سه مسجد جايز نيست)

(در فجل سه فايده هست)

(سه چيز بىزيان است)

(هر كس سه عمل را ترك كند بضمانت پيغمبر سه خانه در بهشت دارد)

(امير المؤمنين(ع) بجنگ با سه گروه مأمور بود)

(هر كس سه چيز نداشته باشد نه با خدا ارتباطى دارد و نه با پيغمبرش)

(سه چيز را بايد براى خدا محترم شمرد)

(آخرين درجه ايمان سه خصلت است)

(آنكه عمل حج بجا مىآورد بر سه وجه است)

(از سه خصلت نهى شده است)

(سياه پوشى پسنديده نيست بجز در سه چيز)

(كسى كه قصد زيارت خانه خدا دارد اگر سه خصلت در او نباشد مورد اعتنا نميشود)

(پذيرائى از مهمان تا سه روز است)

(مرد مسلمان در سه چيز خيانت بدل خود راه ندهد)

(گفتار پيغمبر كه بر حقانيت سه چيز سوگند ياد ميكنم)

(هيچ عملى پس از مرگ بدنبال شخص نميرود مگر سه كار)

(خداى عز و جل سه دسته از مردم را در بهشتش جاى نخواهد داد)

(پدران بر سه گونهاند)

(مؤمن را سه خصلت داده شده است)

(سه نفر از همه سزاوارترند كه آرزوى سه چيز داشته باشند)

(كارها بر سه گونه است)

(دزدان بر سه گونهاند)

(فرشتگان بر سه طبقهاند)

(جن بر سه گروه است و انسان بر سه گروه)

(پشت سر سه كس نبايد نماز جماعت خواند)

(سه نخوردنى فربهى آورد و سه خوراكى لاغرى)

(مصنف اين كتاب)

(همه قضاوتهاى مسلمانان از سه مجرا است)

(سه چيز قرين سه چيز است)

(سه كس از خداى عز و جل خواهش ميكنند و خداوند خواهش آنان را مىپذيرد)

(نخستين كسانى كه قرعه بنامشان زده شد سه نفراند)

(در به سه خاصيت هست)

(در پياز سه خاصيت هست)

(بجز در سه مورد نبايد افسون كرد)

(سه چيز از نشانههاى فهم است)

(سه چيز را نشايد دميد)

(در هر كس سه صفت باشد جهنمى است)

(هر كس از راه حرام مالى بدست بياورد خداوند سه چيز بر او مسلط گرداند)

(آسايش مؤمن در سه چيز است)

(از اسباب خوشبختى مرد اين است كه داراى سه چيز باشد)

(دعاى سه نفر مستجاب نيست)

(روزه رسول خدا هر ماهى سه روز بود)

(سرگرمى مؤمن در سه چيز است)

(هر كس سه خصلت دارا باشد مانند اين است كه همه خير دنيا را دارا است)

(رسول خدا روز كندن خندق سه كلنگ زد و بهر كلنگى يك تكبير گفت)

(محبوبترين كارها نزد خداى عز و جل سه چيز است)

(ترسناكتر از هر چيز بر امت من سه چيز است)

(كسى كه خدا و روز قيامت را باور دارد سه كار نكند)

(بر اين امت فقط از سه چيز بايد ترسيد)

(پيغمبر از دنيا سه چيز را دوست داشت)

(امام صادق هيچ گاه فارغ از يكى از سه كار نبود)

(زائر حضرت رضا در سه مورد بهرهمند مىشود)

(امام باقر فرزندش امام صادق را سه دستور داد و از سه كار نهى فرمود)

(هنگامى كه امام قائم ظهور كند سه فرمان صادر فرمايد كه پيش از او هيچ كس چنين فرمانى نداده است)

(فرمايش پيغمبر بسلمان كه تو را بهنگام بيمارى سه خصلت است)

(گفتار عمر كه از سه كار پيش خدا توبه كارم)

(گفتار ابى بكر كه اندوهى از دنيا بر دل ندارم جز اينكه اى كاش سه كار كه از من سر زد سر نزده بود و سه كار را كه انجام ندادم اى كاش انجام داده بودم و اى كاش سه چيز را از رسول خدا پرسيده بودم)

(مصنف اين كتاب گويد )

(گفتار عبد الله بن مسعود دانشمندان روى زمين سه نفرند)

(سه نفر حتى يك چشم بهم زدن بوحى الهى كافر نشدند)

(پاداش كسى كه سه دختر داشته باشد و بر آنان صبر كند)

(روز قيامت سه چيز به پيشگاه الهى شكايت خواهند نمود)

(از سه كس قلم تكليف برداشته شده است)

(بخل منشأ سه خصلت نكوهيده است)

(آغاز كار پيغمبر از سه چيز شروع شد)

(هر كس سه كار انجام دهد در سود و زيان مسلمانان شريك است)

(سه چيز است كه هر كدام، يك چهل و پنجم از مقام پيغمبرى است)

(سه كس به بهشت ميروند)

(در باره كسى كه سه فرزند از دست داده باشد)

(ثواب سه كار وضوى كامل گرفتن سلام را آشكار كردن و پنهانى صدقه دادن)

(سه برادر بودند كه هر يك با برادر بعدى ده سال فاصله داشت)

(پس از سه پيش آمد مردم مسلمان خوار شدند)

(سؤال كردن سه اثر دارد و بدترين مردم سه گروهاند)

(دورى بيش از سه روز روا نيست)

(سه چيز اثر خوشبختى مسلمان است)

(خداى عز و جل با سه كس سخن نگويد)

(صديقان سه كساند)

(ياران رقيم سه نفر بودند)

(سه عمل نزد خداوند از هر كارى محبوبتر است)

(مردم سه دستهاند)

(مصنف اين كتاب) رضي الله عنه گويد

(ياد، از نورى كه سه بخش شد)

(مردم خداى را از سه رو مىپرستند)

(امير المؤمنين با ميزبان خود سه شرط كرد)

(سه صفتى كه در امير المؤمنين(ع) بود)

(بريرة آزادشده عايشه، مورد وضع و اجراء سه قانون عمومى گرديد)

(سه نفر برسول خدا دروغ مىبستند)

(سه كس لعن شدند يك جلودار و يك راننده و يك سوار)

(سه كساند كه معلوم نيست گناه كدام يك بزرگتر است)

(براء بن معرور انصارى مورد وضع و اجراى سه قانون عمومى گرديد)

(صفوان بن امية جمحى مورد وضع و اجراى سه قانون عمومى گرديد)

(سعد بن معاذ را سه موقعيت در اسلام هست كه اگر يكى از آنها همه مردم را بود برتريشان را كافى بود

(دانشمندان سه دستهاند)

(هر كس با سه كس ستيزه كند خوار گردد)

(مردم در باره قضا و قدر سه نوع عقيده دارند)

باب خصلتهاى چهارگانه

(فرمايش پيغمبر كه چهار كساند كه خودم از آنان شفاعت خواهم نمود)

(كيفر كسى كه در چهار چيز همسر خود را اطاعت كند)

(تير دعاى چهار كس به خطا نرود)

(پايدارى دين بوسيله چهار كس است)

(خداوند كسى را كه در چهار مورد سخت گير نبود آمرزيد)

(خواسته مردم در دنياى فانى چهار چيز است)

(هيچ بندهاى ايمان نخواهد داشت تا آنكه بچهار چيز عقيدهمند باشد)

(امير المؤمنين را چهار انگشتر بود)

(چهار سوره پيغمبر را پير كرد)

(پيغمبر چهار بار عمره بجا آورد)

(امام با چهار خصلت شناخته مىشود)

(گفتار پيغمبر با چهار چيز از پيغمبران ديگر برترم)

(بهترين ياران سفر چهار نفر و بهترين دسته قشونهاى اعزامى دسته چهار صد نفرى است و بهترين لشكر، چهار هزار)

(آنكه از چهار چيز بهرهمند است از چهار چيز بىبهره نيست)

(بچهار چيز شنوائى از همه آفرينش داده شده است)

(چهار كس را خداوند در روز قيامت نظر نكند)

(سواران روز رستاخيز چهارند)

(مصنف اين كتاب گويد)

(چهار چيزى كه پيره زال بنى اسرائيل از موسى خواست)

(بهترين زنان بهشتى چهار كسند)

(از چيزهاى كمرشكن چهار چيز است)

(خداى عز و جل از مقام الوهيت چهار بار بعالم پائين نگريست)

(گفتار پيغمبر بعلى(ع) كه من در چهار مورد نام تو را قرين نام خود ديدم)

(بار حديث اهل بيت را جز چهار كس نتواند كشيد)

(هر كس در معامله با مردم از سه خصلت دورى جويد بر مردم است كه چهار خصلت براى او قائل شوند)

(چند بيت شعرى كه شيطان در پاسخ دو بيت شعر آدم سروده است)

(خداى تبارك و تعالى چهار چيز را در چهار چيز پنهان نموده است)

(گفتار پيغمبر كه چهار چيز را ناخوش نداريد كه چهار فائده دارند)

(امير المؤمنين را چهار منقبت بود كه هيچ عربى نژاد پيش از او داراى آن منقبتها نبود)

(گفتار معاوية بابن عباس كه من بخواطر چهار خصلت تو را دوست دارم با اينكه چهار خصلت را بر تو بخشيدهام)

(چهار صفت منشأ همه گناهان است)

(پاداش كسى كه چهار بار حج بجا آورد)

(چهار چيز در چهار مورد پذيرفته نيست)

(خوراكى كه چهار خصلت را دارا باشد خوراك كامل است)

(زنا زاده چهار نشانه دارد)

(خداى عز و جل موسى را چهار سفارش فرمود)

(امير المؤمنين(ع) هر وقت بجنگى اعزام ميشد چهار خصلت داشت)

(شگفت آور است كسى كه از چهار چيز مىهراسد چرا بچهار چيز پناهنده نميشود)

(چهار كس گواهى بولايت امير المؤمنين را پنهان داشتند و خدا نفرين آن حضرت را در باره آنان پذيرفت)

(آنچه موجب امان از چهار خصلت در دنيا است و چهار كلمه براى آخرت)

(چهار چيز از وسوسه است)

(چهار چيز از چهار چيز سير نشوند)

(هر كس چهار چيز را دارا باشد در بزرگترين نور الهى است)

(چهار خصلت هر كه را باشد اسلامش كامل است)

(چهار كلمه حكمت)

(چهار خصلت بچهار خانه در بهشت)

(چهار خصلت در هر كس باشد خداوند خانهاى در بهشت براى او بسازد)

(هر كه از چهار خصلت بر كنار باشد بهشت براى او است)

(چهار كس را خداوند روز رستاخيز مورد نظر قرار دهد)

(شيعه بچهار خصلت گرفتار نگردد)

(چهار خصلت در هر كس باشد در پناه خدا است)

(خداوند از هر چيز چهارش را برگزيده است)

(چهار خصلت غم انگيز)

(چهار خصلت همواره دامن گير امت محمد است)

(پىريزى بدن بر چهار چيز است)

(پايدارى انسان و بقايش بچهار چيز است و آتش چهار قسم است)

(چهار خصلت دل را تباه سازند و نفاق برويانند)

(رسول خدا چهار قبيله را دوست ميداشت و چهار قبيله را دشمن)

(چهار خصلت دل را ميميراند)

(زمين از چهار نفر مؤمن تهى نگردد)

(بچهار خصلت از علم طب بىنياز بودن)

(مؤمن داراى چهار خصلت نگردد)

(خداى عز و جل از مؤمن بچهار چيز پيمان گرفته)

(مؤمن از چهار خصلت جدا نگردد)

(چهار چيز كيفر زودرس دارد)

(يكى از چهار چيز بهر خانه داخل شود ويرانش سازد)

(چيزهائى كه هر يك بر چهار پايه استوار است)

(نجده حرورى نامهاى به ابن عباس نوشت و از او چهار چيز پرسيد)

(موى سپيد پيرى در چهار جا نشانه چهار چيز است)

(مردم بر چهار قسماند)

(چهار انگشت فاصله ميان حق و باطل است)

(گنج دو يتيم چهار جمله پند بود)

(بر چهار كس نبايد سلام كرد)

(چهار چيز كه صورت آدمى را روشن سازد)

(محبوبترين هم سفر نزد خدا چهارند)

(بروز قيامت آتش بر چهار كس حرام است)

(چهار چيز است كه اندكش نيز افزون است)

(از چهار چيز هر چه زودتر بايد بهرهمند شد پيش از چهار چيز)

(دانش همه مردم در چهار جمله است)

(در چهار مورد امت اسلام را حقى لازم آمده است)

(چهار قسم جهاد)

(براى بنده چهار چشم است)

(چهار خصلت است كه از هر چيز بهتر است)

(زنان چهار قسمند)

(مصنف اين كتاب گويد)

(چهار چيز از روش پيغمبران مرسل است)

(چهار كساند كه هيچ نمازى از آنان پذيرفته نيست)

(چهار چيز كه رواج يابد چهار چيز آشكار شود)

(چهار چيز نشانه بدبختى است)

(خداى عز و جل گفتار خود را براى آدم در چهار كلمه خلاصة فرمود)

(چهار كس را نبايد دوست گرفت و با آنان برادرى كرد)

(در راه دانش چهار كس پاداش دارند)

(در معامله چهار چيز نبايد چكش كرد)

(تا يك سال، پيدايش چهار عيب در زر خريد اختيار فسخ در معامله مىآورد)

(بهترين ثروت چهار چيز است)

(چهار نماز است كه در هر ساعت مىتوان خواند)

(قاضيان چهار قسمند)

(مرد بايد هزينه چهار نفر را بحكم اجبار پرداخت نمايد)

(پيغمبرانى كه پادشاهان روى زمين بودند چهار نفرند)

(در آفتاب چهار خاصيت است)

(درمان چهارگانه)

(چهار چيز مزاج را معتدل ميسازد)

(تره را چهار خاصيت است)

(نشانه زيادى خون چهار چيز است)

(چهار نهر بهشتى است)

(چهار كنية غدقن شده است)

(بهترين نامها چهار و بدترين نامها چهار است)

(از چهار چيز و چهار ظرف نهى شده است)

(دستور زير خاك كردن چهار چيز)

(چهار خصلت از اخلاق پيغمبران است)

(بر چهار كس تمام خواندن نماز واجب است چه مسافر باشند چه حاضر)

(مصنف) اين كتاب گويد

(از اسرار نهانى در گنجينه علم الهى نماز را در چهار جا تمام خواندن است)

(مصنف) اين كتاب گويد

(عزايم سورههائى كه سجده واجب در آنها است چهار سورة است)

(روز رستاخيز هيچ بندهاى قدم از قدم برندارد تا از چهار چيز باز پرسى شود)

(پيغمبر بدوستى چهار كس امر فرموده است)

(نخستين گروه از چهار گروه كه به بهشت ميروند)

(چهار خصلت است كه در هر كسى باشد منافق است)

(چهار نفر پادشاه همه روى زمين شدند دو مؤمن و دو كافر)

(حديث پيغمبر از چهار كس بدست مردم رسيد كه پنجمى ندارند)

(مردم در ماه رمضان از چهار چيز بىنياز نيستند)

(حيوانات چهار چيز را تميز ميدهند)

(خداى عز و جل اسب را از چهار چيز آفريده است)

(بادهاى چهارگانه)

(مردم چهار صنفاند)

(خواب بر چهار گونه است)

(شيطان چهار بار ناله كرد)

(چهار چيز بهدر ميرود)

(فرمايش امام صادق كه مسلمانان را چهار عيد است)

(گفتار خداى عز و جل بابراهيم كه چهار پرنده بگير و سپس آنان را در گرد خود قرار بده)

كلام مصنف

(چهار خصلت هر كرا باشد خداوند دشمنش ميدارد)

(باب خصلتهاى پنجگانه

پنج چيز است كه در ميزان عمل چه قدر سنگيناند)

(خداوند بيكى از پيغمبرانش در باره پنج چيز به پنج عمل مختلف دستور فرموده

(در شانه زدن پنج خاصيت است)

(نشانههاى ايمان پنج چيز است)

(پنج چيز از پنج كس نشدنى است)

(پنج بجاى پنجاه)

(كلماتى كه آدم از پروردگار دريافت نمود و خداوند توبهاش را پذيرفت پنج كلمة بود)

(پنج خصلت كه پيسى آورند)

(گفتار امام صادق پنج چيز چنان است كه من ميگويم)

(روش پيغمبران نسبت به سر پنج بود و نسبت ببدن پنج)

(گفتار پيغمبر كه پنج چيز را تا دم مرگ رها نكنم)

(شومى براى مسافر در پنج چيز است)

(پنج تن گريه فراوان داشتند)

(گناهان بزرگ پنج گناه است)

(پيغمبر با پنج شمشير برانگيخته شد)

(دوستى پنج شرط دارد)

(مؤمن در ميان پنج نور ميغلطد)

(پايههاى اساسى كاخ اسلام پنج است)

(مكة را پنج نام است)

(خداى عز و جل بر بندگان در شبانه روز پنج نماز واجب فرموده است)

(افرادى كه پيغمبر را مسخره ميكردند پنج نفر بودند)

(نماز بر جنازة را پنج تكبير است)

(ترس از خدا بر پنج قسم است)

(پنج خصلت را خداى عز و جل و رسولش دوست دارند)

(ثروت اندوخته نشود مگر با پنج خصلت)

(پاداش كسى كه پنج بار عمل حج بجا آورد)

(خداى عز و جل روز رستاخيز بر پنج طائفه حجت تمام كند)

(مصنف) اين كتاب گويد

(خوردن پنج عضو گوسفند بد است)

(هر كس يكى از پنج خصلت را نداشته باشد بهره فراوانى نخواهد داشت)

(نماز را نبايد دوباره خواند مگر در صورتى كه يكى از پنج چيز كم داشته باشد)

(هيچ خصلتى كمتر از پنج خصلت قسمت بندگان نشده است)

(شيطان ملعون در پنج كس راه چارهاى ندارد)

(كسى كه بازرگانى كند بايد از پنج خصلت دورى كند)

(پنج چيز روزه را باطل ميكند)

(فرمايش على(ع) كه پنج چيز ويژه ما است)

(پنج دسته با طبع آتشين آفريده شدهاند)

(از پنج كس در هر حال بايد اجتناب شود)

(دانش را پنج درجه است)

(پنج كار و پيشه زشت و ناپسند است)

(به پنج كس زكاة نميرسد)

(نماز جماعت با كمتر از پنج نفر صحيح نيست)

(از ميوههاى بهشتى پنج ميوه در دنيا است)

(رسول خدا پنج چيز را غدقن فرموده است)

(مصنف) اين كتاب گويد

(پنج چيز است كه خداوند هيچ كس از آفريدگان را بر آن آگاه نكرده است)

(كامل بودن دين مسلمان از پنج خصلت شناخته مىشود)

(پنج چيز است كه خمس در آنها واجب است)

(پنج رود روى زمين را جبرئيل با پاى خود كند)

(از جانب پنج نفر يك گاو قربانى بس است زيرا كسانى كه در بنى اسرائيل دستور كشتن گاو يافتند پنج نفر بودند)

(مصنف) اين كتاب گويد

(مترجم) گويد

(پيغمبر را پنج چيز عطا شده است كه بهيچ كس پيش از او عطا نشده است)

(خداى عز و جل به پيغمبرش پنج چيز عطا فرمود و بعلى پنج چيز)

(حياى واقعى از خداوند در پنج خصلت است)

(خداوند به پيغمبرش در باره پنج كس اجازه شفاعت داده است)

(مصنف) اين كتاب گويد

(فرمايش پيغمبر هر كس براى من عهده دار پنج چيز شود من هم براى او بهشت را تعهد ميكنم)

(فرمايش پيغمبر در باره على(ع) پنج چيز بمن عطا شده است)

(خوشا بحال كسى كه پنج خصلت در او باشد)

(پيرو جعفر بن محمد(ع) كسى است كه پنج خصلت در او باشد)

كلام مصنف

(پنج كس به بىخوابى دچاراند)

(در دوزخ آسيائى است كه پنج كس را آرد ميكند)

(غدقن از كشتن پنج حيوان و دستور كشتن پنج حيوان ديگر)

(مصنف) اين كتاب گويد

(پنج كس از رحمت خدا دورند)

(مصنف) اين كتاب گويد

(روز عيد قربان هيچ كارى بهتر از پنج كار نيست)

(پنج خصلت در هر كس نباشد بهره فراوانى از او برده نشود)

(در خروس سفيد پنج خصلت است)

(دعاى پنج نفر مستجاب نگردد)

(دستور اعتراف ببزرگوارى خداى عز و جل در پنج جملة)

(پيغمبران اولو العزم پنجاند)

(پنج كس را تا تغيير حالت ندادهاند نبايد دفن كرد)

(در كوفه پنج مسجد ملعون است و پنج مسجد فرخنده)

(در پنج مسجد كوفه نبايد نماز خواند)

(پنج كس بايستى نماز را در سفر تمام بخوانند)

(مرد ميتواند به پنج عضو زن نامحرم نگاه كند)

(درهاى آسمان در پنج هنگام باز مىشود)

(بهشت شوق ديدار پنج كس را دارد)

(پنج زن را در هر حال ميتوان طلاق داد)

(خروج امام قائم پنج علامت دارد)

(ميان پنج طايفه از زنان و شوهرانشان حكم ملاعنة نيست)

(كلماتى كه خداوند ابراهيم را با آنها آزمود و ابراهيم آنها را بپايان رسانيد پنج كلمه بود)

(امير المؤمنين بفرمانداران حكومت خود پنج دستور كتبى داد)

(پنج كار مطابق فطرة است)

(پنج امتياز كه مخصوص امير المؤمنين بود)

(در پنج مورد بر قاضى لازم است كه بر طبق ظاهر حكم كند)

(پيش آهنگان پنج نفراند)

(عبد المطلب پنج رسم در زمان جاهليت نهاد كه خداى عز و جل آن رسوم را در اسلام اجرا فرمود )

(وليمه فقط در پنج مورد است)

(رسول خدا

(پنج موعظه است كه اگر مردم در آن باره كوچ كنند مانند آنها را نيابند)

(در روز جمعه پنج خصلت است)

(همسرى با پنج طائفة از زنان ناروا است)

(بهترين بندگان كسانى هستند كه پنج خصلت بجاى مىآورند)

(گفتار نيك پنج نتيجة دارد)

(امت پيغمبر را پنج چيز در ماه رمضان داده شده است كه امت هيچ پيغمبرى را داده نشده است)

(روز قيامت پنج كس از پنج كس ميگريزد)

(مصنف) اين كتاب گويد

(پنج تن از پيغمبران بزبان عربى سخن گفتند)

(پنج تن از بدترين خلق خداى عز و جلاند)

(باب خصلتهاى ششگانه)

(شش خصلت مخصوص اين امت است)

(زنا شش نكبت ببار آورد)

(فرمايش پيغمبر شما انجام شش عمل را براى من تعهد كنيد تا من بهشت را براى شما متعهد شوم)

(هر كس شش عمل را انجام دهد به بهشت خواهد رفت)

(شش پيغمبر هر كدام بدو نام)

(شش چيزاند كه متولد شدند ولى نه از رحم مادر)

(مؤمن پس از مرگ هم از شش چيز بهرهمند مىشود)

(شش كلمهاى كه بر در بهشت نوشته شده است)

(شش خصلت از آثار جوانمردى است)

(خمس به شش قسمت ميگردد)

(شش چيز است كه از اختيار بيرون است)

(خداى عز و جل شش طايفه را براى داشتن شش خصلت عذاب خواهد فرمود)

(شش خصلت در مؤمن نباشد)

(شش كس را نبايد سلام كرد)

(شش چيز عجيب)

(دستور نكشتن شش حيوان)

(خداى عز و جل شش خصلت را براى پيغمبر خود و جانشينان پيغمبر كه فرزندان اويند و براى پيروان آنان روا ندانسته)

(آئين آسان محمدى شش دستور اساسى دارد)

(شش طائفة نانجيباند)

(در شش صورت عزل روا است)

(احتكار در شش چيز است)

(پناه بردن بخدا از شش چيز است)

(شش چيز حرام است)

(اولين بار كه گناه در پيشگاه الهى انجام گرفت بخواطر شش چيز بود)

(چهار پايان شش حق بر ذمه صاحب خويش دارند)

(سلام دادن بر شش كس سزاوار نيست شش كس را نشايد كه امام جماعت شوند و شش عمل در اين امت از اخلاق قوم لوط است)

(تفسير كلماتى كه الفبا را تشكيل ميدهند)

(ديوانه كسى است كه شش خصلت در او باشد)

(در شش نماز تكبيرات افتتاحيه و دعاى توجه مستحب است)

(از تن شهيد شش چيز بايد كنده شود و ديگر جامههايش را نبايد بكنند)

(مردم شش گروهاند)

(كسى كه با كسى دوست است از انجام شش كار در باره او بايد دورى كند)

(خداى عز و جل انگشترى بحضرت ابراهيم فرو فرستاد كه شش حرف آن بر آن نوشته شده بود)

(خداى عز و جل شيعه را از شش خصلت بسلامت نگه داشته است)

(امير المؤمنين(ع) با مردم محاكمه كرد و با شش دليل پيروز گرديد)

(شش دعاى نامستجاب)

(شش طائفه گرفتار لعنت شدهاند)

(شش چيز مايه كمال مرد است)

(طبقات ششگانه مردم)

ترجمه خصال شيخ صدوق - فهري، سيد احمد - الصفحة ٢٥١ - شرح

نگهدارى كند ولى خون و نفس هم چنان در بدن باقى ميماند.

(پايدارى انسان و بقايش بچهار چيز است و آتش چهار قسم است)

٦٢- امام صادق ٧ فرمود: پايدارى انسان و بقايش بچهار چيز است: به آتش و نور و باد و آب، آدمى بوسيله باد و تموج هوا مى‌شنود و ميبويد و بوسيله آب (و رطوبت بدن و دهان) لذت خوردن و آشاميدن را مى‌يابد، پس اگر حرارت در معده آدمى نباشد خوراكى و آشاميدنى را هضم نميكرد و اگر روشنى در ديده او نبود نه مى‌ديد و نمى‌فهميد و اگر باد نبود آتش معده بر افروخته نميشد و اگر آب نبود لذت خوراكى و آشاميدنى را نمى‌يافت.

راوى گويد: از حضرت پرسيدم از اقسام آتش فرمود: آتش بر چهار قسم است آتشى كه ميخورد و مى‌آشامد و آتشى كه ميخورد ولى نمى‌آشامد و آتشى كه مى‌آشامد و نمى‌خورد و آتشى كه نه مى‌خورد و نه مى‌آشامد اما آتشى كه ميخورد و مى‌آشامد حرارت بدن آدمى و همه حيوانات است و آنكه ميخورد و نمى آشامد آتش هيزم است و آتشى مى‌آشامد و نميخورد حرارت نباتى است كه در درخت است و آتشى كه نميخورد و نمى‌آشامد آتش سنگ چخماق و حباحب است.

شرح-

مقصود از اينكه اگر باد نبود آتش معده افروخته نميشد اين است كه آدمى بوسيله تنفس هوا اكسيژن را كه سوخت بدن است از هوا ميگيرد و حرارت بدن و معده از اين راه تأمين مى‌شود و مقصود از آتشى كه ميخورد و مى‌آشامد حرارت بدن آدمى و حيوانات است كه در اثر آن آدمى و حيوان نيازمند است بدل ما يتحلل را از غذا و آب تأمين كند و حباحب نام مرد بخيلى بوده است كه از شدت بخل و بيم آنكه مبادا مهمان بر او وارد شود آتش نمى‌افروخت مگر بمقدار بسيار ضعيف و ناچيز نظير آتشى كه از سنگ چخماق بر مى‌خيزد لذا بنام او مثل زده شد.