تصويب اين لايحه- كه از نظر امام‌خمينى به معناى تير خلاص به استقلال نيم‌بند ايران بود- در شرايطى انجام شد كه رژيم همه مخالفان را سركوب كرده و احدى ياراى مخالفت نداشت. در اين زمان، امام‌خمينى ديگربار به‌پا خواست و در سخنرانى شديدالحنى در تاريخ ٤/ ٨/ ١٣٤٣ به انتقاد از كاپيتولاسيون پرداخت. سخنرانى امام با اين جملات آغاز مى‌شد:

... عزت ما پايكوب شد؛ عظمت ايران از بين رفت. عظمت ارتش ايران را پايكوب كردند. قانونى در مجلس بردند؛ در آن قانون ما را ملحق كردند به پيمان وين ... كه تمام مستشاران نظامى امريكا با خانواده‌هاشان، با كارمندهاى فنى‌شان، با كارمندان ادارى‌شان، با خدمه‌شان ... از هر جنايتى كه در ايران بكنند، مصون هستند ... آقا من اعلام خطر مى‌كنم! اى ارتش ايران من اعلام خطر مى‌كنم! اى سياسيون ايران من اعلام خطر مى‌كنم! ... والله گناهكار است كسى كه داد نزند! والله مرتكب كبيره است كسى كه فرياد نكند! اى سران اسلام به داد اسلام برسيد! اى علماى نجف به داد اسلام برسيد! اى علماى قم به داد اسلام برسيد!

وى افزود:

امروز كه دولت‌هاى مستعمره يكى پس از ديگرى با شهامت و شجاعت خود را از تحت فشار استعمار خارج مى‌كنند و زنجيرهاى اسارت را پاره مى‌كنند، مجلس مترقى ايران! با ادعاى سابقه دو هزار و پانصد ساله با لاف هم‌رديف بودن با ممالك مترقيه، به ننگين‌ترين و موهن‌ترين تصويب‌نامه غلط دولت‌هاى بى‌حيثيت رأى مى‌دهد و ملت ايران را پست‌ترين و عقب‌مانده‌ترين ملل به عالم معرفى مى‌كند.[١]

افشاگرى امام عليه تصويب لايحه كاپيتولاسيون، ايران را در آبان سال ٤٣ در آستانه قيامى دوباره قرار داد. اما رژيم شاه با بهره‌گيرى از تجربه سركوبى قيام ١٥ خرداد سال قبل به‌سرعت دست به كار شد. از سوى ديگر، در اين هنگام بسيارى از عناصر برجسته مذهبى و سياسى مدافع قيام امام، در زندان و يا تبعيدگاه بودند. برخى از مراجع تقليد و علماى بزرگ نيز كه در ابتداى قيام ١٥ خرداد به صحنه مبارزه آمده بودند، به تدريج به مصلحت‌گرايى و سكوت‌

[١]. روح‌الله موسوى‌خمينى( امام)، صحيفه نور، ج ١، ص ١٤٩.