ما كه به ولايت معتقديم و به اينكه رسول‌اكرم (ص) تعيين وظيفه كرده و خدا او را واداشته تا تعيين خليفه كند و [ولى امر] مسلمان را تعيين كند، بايد به ضرورت تشكيل حكومت معتقد باشيم و بايد كوشش كنيم كه دستگاه اجراى حاكم و اداره امور برقرار شود. مبارزه در راه تشكيل حكومت اسلامى، لازمه اعتقاد به ولايت است .... به‌ضرورت شرع و عقل، آنچه در دوره حيات رسول‌اكرم (ص) و زمان اميرالمؤمنين على بن ابيطالب (ع) لازم بوده- يعنى حكومت و دستگاه اجرا و اداره- پس از ايشان و در زمان ما لازم است.[١]

از آنجا كه انديشه سياسى امام‌خمينى در چهارچوب انديشه سياسى شيعه و متأثر از كلام شيعى و به‌ويژه برپايه دو اصل امامت و عدل است، اعتقاد به انديشه امامت محورى‌ترين نقش را در تفكر سياسى- اجتماعى شيعيان ايفا مى‌كند و از ديگرسو اعتقاد به عدل نيز جهت‌گيرى‌هاى اساسى شيعيان را در تحولات اجتماعى مى‌نماياند.

بنياد فكرى شيعه بر مبانى خاصى استوار است كه براساس آن شيعه منصب امامت را همچون نبوت و تداوم آن، الهى مى‌داند.

برپايه اين بنياد معرفت‌شناسانه، شيعيان ويژگى‌هاى امام را برمى‌شمرند كه مهم‌ترين آنها تأكيد بر نص در انتخاب امام، دارا بودن علم لدنى و اعلميت و همچنين دور بودن از خطا و گناه (عصمت) است تا بتواند رسالت خود را در تداوم فيض الهى انجام دهد. به باور شيعيان، هر نوع تصرف در اموال و انفس و هرگونه تحول اجتماعى كه مقبول امام نباشد، مشروع نيست و حاكمان غيرمأذون از سوى او نيز براى ايجاد دگرگونى‌هاى اجتماعى، اقتصادى و سياسى مشروعيت ندارند. از همين‌رو، هرنوع اصلاحات بايد توسط حاكمان مشروع انجام گيرد. اين امر موجب شد همواره شيعيان به اقدامات حاكمان وقت نگاهى ترديدآميز داشته باشند و حاضر نشوند با آنان همكارى و يا اقدامات اجتماعى‌شان را تأييد كنند. از سويى مشروعيت تصميم آنها را نيز به دليل غاصبانه بودن موقعيتشان نمى‌پذيرفتند و همواره منتظر بودند آخرين امام ظهور كند تا تحولات اجتماعى، اقتصادى و سياسى عميقى‌

[١]. همان، ص ١٥.