امام‌خمينى متفكرى بزرگ بود و بر حوزه‌هاى مختلف علمى اشراف داشت كه اين ويژگى از وى شخصيتى جامع‌الاطراف ساخته و انديشه وى را از عمق و غنا و ماندگارى برخوردار كرده است؛ به‌گونه‌اى‌كه مى‌توان نوعى نظام انديشه‌اى منسجم، جامع و منطقى را در آثار مختلف ايشان يافت كه اجزاى مختلف آن با هم مرتبطاند. به همين دليل شناخت انديشه سياسى امام، با ديگر ابعاد انديشه‌اى ايشان كاملًا در ارتباط است؛ آن‌سان كه بدون شناخت آنها نمى‌توان مبانى انديشه سياسى وى را دريافت.

اصولًا انديشه سياسى امام‌خمينى اولًا متأثر از معرفت‌شناسى، جهان‌بينى و انسان‌شناسى اسلامى است كه درواقع بخشى از مبانى فلسفى ايشان را تشكيل مى‌دهد و اين مبانى، محدوده و غايت‌هاى انديشه سياسى ايشان را به‌شدت تحت‌تأثير قرار داده است.

از سوى ديگر، انديشه‌هاى امام از اعتقادات شيعى، يعنى مبانى كلامى و عرفانى شيعى تأثير پذيرفته و در اين راستا انديشه توحيد، نبوت و معاد و به‌ويژه امامت و عدل، در تفكر سياسى ايشان و نوع نگرش وى به حكومت‌هاى موجود و تصوير او از حكومت مطلوب اثرگذار بوده است؛ تا آنجا كه بدون توجه به اين مبانى نمى‌توان نگرش‌هاى سياسى امام را به نيكى شناخت.

اما از سوى آخر، امام‌خمينى فقيهى اصولى است كه در مقابل نگرش فقهاى اخبارى، از حجيت عقل و اجتهاد و ديگر مبانى فقهاى اصولى دفاع مى‌كند و اين مبانى فقهى به‌شدت انديشه سياسى وى به‌ويژه محدوده اختيارات حكومت اسلامى را متأثر ساخته است. از اين‌رو براى فهم دقيق‌تر مباحث انديشه سياسى امام‌خمينى، در اين فصل به بررسى اين مبانى فلسفى، كلامى، عرفانى و فقهى خواهيم پرداخت.