روز ١٢ مهر ٥٧ امام‌خمينى نجف را به مقصد مرز كويت ترك گفت. دولت كويت نيز با اشاره رژيم ايران، از ورود امام به اين كشور جلوگيرى كرد. پيش‌تر صحبت از هجرت امام به لبنان و يا سوريه بود، اما ايشان پس از مشورت تصميم گرفت به پاريس برود. وى در روز ١٤ مهر وارد پاريس شد. و دو روز بعد در منزل يكى از ايرانيان در نوفل لوشاتو (حومه پاريس) اقامت گزيد. مأموران كاخ اليزه نظر رئيس‌جمهور فرانسه را مبنى بر اجتناب از هرگونه فعاليت سياسى به امام ابلاغ كردند. ايشان نيز در واكنشى تند تصريح كرده بود كه اين‌گونه محدوديت‌ها خلاف ادعاى دموكراسى است و اگر او ناگزير شود از اين فرودگاه به آن فرودگاه و از اين كشور به آن كشور برود، هرگز از اهدافش دست نخواهد كشيد.[١] ژيسكاردستن، رئيس‌جمهور وقت فرانسه در خاطرات خويش نوشته است كه دستور اخراج امام از فرانسه را صادر كرده بود، ولى در آخرين لحظه‌ها نمايندگان سياسى شاه- كه در آن روزها در نهايت درماندگى بود- خطر واكنش تند و كنترل‌ناپذير مردم را گوشزد نموده و در مورد عواقب آن در ايران و اروپا از خود سلب مسئوليت كرده بودند.[٢]

در مدت اقامت چهارماهه امام در پاريس، نوفل لوشاتو مهم‌ترين مركز خبرى جهان بود و مصاحبه‌هاى متعدد و ديدارهاى مختلف امام سبب شد ديدگاه‌هاى ايشان در زمينه حكومت اسلامى و هدف‌هاى آتى نهضت بازگو شود. بدين‌ترتيب، جمع بيشترى از مردم جهان با انديشه و قيام ايشان آشنا شدند و از همين‌جا بود كه وى بحرانى‌ترين دوران نهضت را در ايران رهبرى كرد.[٣]

امام‌خمينى در دى‌ماه ٥٧ شوراى انقلاب را تشكيل داد و در ١٢ بهمن ٥٧ در ميان استقبال مردم به ايران بازگشت و در ١٦ بهمن ٥٧ نيز مهندس بازرگان را در مقام رئيس‌دولت موقت انقلاب تعيين نمود. سرانجام با پيروزى انقلاب در ٢٢ بهمن ٥٧ فصل جديدى در زندگى سياسى امام‌خمينى آغاز شد كه در ادامه بدان مى‌پردازيم.

[١]. همان.

[٢]. والرى ژيسكاردستن، قدرت و زندگى: خاطرات يك رئيس‌جمهور، ص ١٠٢.

[٣]. براى آشنايى با مجموعه بيانات، مصاحبه‌ها و پيام‌هاى امام‌خمينى در مدت اقامت در نوفل لوشاتو بنگريد به: روح‌الله موسوى‌خمينى( امام)، صحيفه نور، ج ٣ و ٤.