لازم براى اظهارنظر برخوردارند؛ حال آن‌كه در ايران اين امور وجود ندارد و نيروهاى آگاه جامعه نيز مخالف‌اند. سپس امام با تأكيد بر فضاى اختناق، فشار و ارعاب در جامعه مى‌گويد: اگر تهديد و تطميع در كار نباشد و ملت بفهمد كه چه مى‌كند، اين رفراندوم به‌خوبى مى‌تواند رأى مردم و روحانيت را منعكس نمايد. همچنين امام استفاده از ابزار رفراندوم را- كه به هنگام تعطيلى مجلس و در فضايى پراختناق و به دور از آزادى انجام مى‌گيرد- مقدمه‌اى براى از بين بردن مواد مربوط به مذهب مى‌دانست و نسبت به آن احساس خطر مى‌كرد.

به نظر مى‌رسد امام جداى از ماهيت اقدامات شاه، مهم‌ترين حمله را متوجه «استفاده از ابزار رفراندوم» كرد. به ديگرسخن، وى معتقد بود استفاده از اين ابزار ظاهرفريب در جامعه فاقد آزادى مى‌تواند زمينه‌اى براى پيشبرد ديگر اقدامات ضداسلامى و ضدملى شاه باشد. ازاين‌رو مى‌توان مبارزه با رفراندوم را مهم‌ترين هدف امام‌خمينى در اين مقطع دانست.

مرحوم حجت‌الاسلام فلسفى دراين‌باره مى‌نويسد:

از آنجا كه استنباط مى‌گرديد كه اين رفراندوم پوششى براى انجام يك سلسله كارهاى خلاف شرع توسط رژيم است، لذا امام و ساير آقايان مراجع طى اعلاميه‌اى به برگزارى رفراندوم اعتراض كردند.[١]

در هرحال به دنبال اين اعلاميه، مردم و دانشجويان در تهران و طلاب در قم با شعار «رفراندوم قلابى مخالف اسلام است» و «اصلاحات آرى، ديكتاتورى هرگز»، به خيابان‌ها ريختند و با مأموران درگير شدند و ديگر علما نيز به حمايت از امام‌خمينى و مخالفت با رفراندوم پرداختند.[٢] آيات عظام گلپايگانى، خويى، خوانسارى، محمد بهبهانى و شريعتمدارى نيز در همان روز طى اعلاميه‌هاى مشابهى رفراندوم را تحريم كردند.[٣]

در چنين شرايطى در روز ٦ بهمن، رفراندوم در فضايى از ارعاب و فشار پليسى و سركوب برگزار گرديد و سپس اعلام شد كه مردم به آن رأى مثبت داده‌اند.

[١]. مركز اسناد انقلاب اسلامى، خاطرات و مبارزات حجت‌الاسلام فلسفى، ص ٢٤٦.

[٢]. محمدحسن رجبى، زندگينامه سياسى امام‌خمينى، ص ٢٦٥.

[٣]. مركز اسناد انقلاب اسلامى، اسناد انقلاب اسلامى، ج ١، ص ٥٧.