دو ويژگى برجسته در مورد مطالعات و تحصيلات امام درخور توجه است كه يكى از آنها جامعيت علمى و تنوع دروس مورد تحصيل ايشان است؛ بدين بيان كه او ضمن تحصيل دروس فقهى متعارف، به آموختن و مطالعه متون فلسفى، عرفانى، كلامى، سياسى، ادبى، نجومى و هيئت جديد و قديم پرداخت و حتى به گفته فرزند ايشان، وى كتاب‌هاى رمانى مانند بينوايان را مطالعه مى‌كرد. بى‌گمان اين تنوع مطالعاتى امام به وى جامعيتى خاص بخشيد.

از ديگر آثار امام در سنين جوانى مى‌توان به شرح دعاى سحر (در ٢٧ سالگى)، مصباح الهدايه الى الخلافه و الولايه (در ٢٨ سالگى)، سرالصلوه، چهل حديث (حاصل دروس اخلاق ايشان)، حديث جنود عقل و جهل و رأس الجالوت اشاره كرد. مباحث فقهى ايشان نيز در كتاب‌هاى المكاسب (٦ جلد و حاصل پانزده سال تدريس در نجف)، طهاره (٣ جلد و محصول دروس خارج در قم)، الرسائل (٢ جلد)، تحريرالوسيله‌[١] وجز اينها آمده است. آثار ديگر امام، كتاب‌هاى سياسى- اجتماعى ايشان است كه از مهم‌ترين آنها مى‌توان به دو كتاب كشف الأسرار[٢] و حكومت اسلامى و ولايت‌فقيه (حاصل بيست جلسه درس ايشان در نجف) اشارت كرد. به اين فهرست، بايد آثار ديگرى همچون نوشته‌هاى فلسفى و ديوان اشعار ايشان را نيزافزود.

ويژگى برجسته دوم، سخت‌كوشى و تلاش امام در مطالعه و تحصيل است. براى مثال، دختر ايشان در وصف اين ويژگى گفته است: مطالعه ايشان بسيار زياد بود؛ به‌گونه‌اى كه‌

[١]. اين كتاب يك دوره فقه با مسائل مستحدثه است كه به هنگام تبعيد در تركيه تأليف آن آغاز شد و در نجف به پايان رسيد.

[٢]. اين اثر پاسخى است به كتاب ضد دينى اسرار هزارساله و همچنين نقدى است بر سياست‌هاى زمان رضاخان.