پيغمبر اسلام (ص) تشكيل حكومت داد مثل ساير حكومت‌هاى جهان، لكن با انگيزه بسط عدالت اجتماعى ... و حكومت على بن ابيطالب- عليه السلام- نيز با همان انگيزه به طور وسيع‌تر و گسترده‌تر از واضحات تاريخ است.[١]

دو. عدالت، امرى فطرى و عقلانى‌

از ديدگاه امام‌خمينى، عدالت و قسط در وجود و ذات انسان ريشه دارد و او طبعاً موجودى است كه به سوى عدالت و برقرارى قسط در جامعه گام مى‌نهد و از بى‌عدالتى و تبعيض رويگردان است. به همين‌رو، ايشان عدل را از جنود عقل مى‌داند كه مطابق فطرت است؛[٢] زيرا در انديشه وى عدل فضيلت نفسانى است. بر اين اساس، انسانى كه داراى عقل سليم و فطرت پاك است، از افراط و تفريط ذاتاً احساس تنفر مى‌كند و از اين‌سو به عدل و قسط توجه و گرايش دارد:

قلب فطرتاً در مقابل قسمت عادلانه خاضع است و از جور و اعتساف فطرتاً گريزان و متنفر است. از فطرت‌هاى الهيه كه در كمون ذات بشر مخمّر است، حب عدل و خضوع در مقابل آن است و بغض ظلم و عدم‌انقياد در پيش آن است. اگر خلاف آن را ديد، بداند در مقدمات نقصانى است ....[٣]

سه. عدالت صفت الهى است و احكام اسلام نيز مبتنى بر آن‌

امام عدالت را برجسته‌ترين صفت پروردگار و شامل جميع كمالات معرفى مى‌كند و آن را ويژگى تمام افعال الهى مى‌شمرد.[٤] به گفته ايشان، اسم اعظم الهى با دو اسم حاكم و عادل تجلى مى‌نمايد.[٥]

در اين جنبه، امام‌خمينى عالَم را تجلى حق تعالى مى‌داند و برقرارى سنت‌هاى آن را براساس موازين و اصول عدل عنوان مى‌كند. در نگرش امام، ذات بارى‌تعالى عالِم و قادر على‌الاطلاق و

[١]. همان، ج ٢١، ص ٤٠٦.

[٢]. همو، شرح حديث جنود عقل و جهل، ص ٩٩ و ١٤٧.

[٣]. همو، چهل حديث، ص ١١٣.

[٤]. همو، شرح جنود عقل و جهل، ص ١٤٧.

[٥]. همو، مصباح الهدايه الى الخلافه و الولايه، ص ٨٤.