دريا و چه در خشكى، چه در شهر و چه در بيابان و روايت شده كه دزد نيز محارب است. در بعضى از روايات ما هم آمده كه مراد آيه قطاع الطريق هستند، چنانكه فقهاى عامّه نيز همين گونه گفته‌اند.»[١]

سخن شيخ طوسى صريح است در اينكه آيه اختصاص به محارب به معناى اخصّ آن دارد. دست بالا، او گفته كه تمامى فقها- مقصود او فقهاى عامّه است- آيه را مختصّ به قطاع الطريق مى‌دانند و قطاع الطريق را نيز اينگونه معنا كرده است: «كسى كه سلاح كشيده و راهها را ناامن كرده و رهزنى مى‌كند». امّا مطابق روايات ما، مراد آيه، هر كسى است كه سلاح كشيده و مردم را بترساند چه در دريا و چه در خشكى و چه در شهر و چه در بيابان، بلكه روايت كرده‌اند كه دزد نيز محارب است، و اين معنا، اختصاص به قطاع الطريق و كسى كه بيرون از شهر راهزنى مى‌كند، ندارد. سپس نقل كرده كه همانند نظر فقهاى عامه، در برخى از روايات ما نيز آمده است كه مراد آيه، قطاع الطريق هستند.

شيخ طوسى در كتاب خلاف نيز تحت عنوان «كتاب قطّاع الطريق» آورده است:

«مسأله ١- محاربانى كه خداوند در آيه محاربه ذكر كرده است، همان قطاع الطريق هستند كه سلاح مى‌كشند و راهها را ناامن كرده و رهگذران را مى‌ترسانند. ابن عباس و گروهى از فقهاء همين را گفته‌اند.

گروهى هم گفته‌اند: محاربان مورد نظر آيه، اهل ذمه‌اى هستند كه پيمان ذمّه را شكسته و به دار الحرب پيوسته و با مسلمانان به جنگ برخاسته‌اند. ابن عمر گفته مراد آيه، مرتدّها هستند زيرا آيه در مورد عرنيّين نازل شده است. دليل ما اجماع شيعه و اخبار ايشان و نيز آيه «إِلَّا الَّذِينَ تابُوا مِنْ قَبْلِ أَنْ تَقْدِرُوا عَلَيْهِمْ ...» است. اين آيه مى‌گويد كه، در صورتى كه محاربان قبل از دستگير شدن توبه كنند، مجازات مذكور از آنها برداشته مى‌شود. اگر مراد آيه از محاربان، اهل ذمه و يا مرتدّها باشند، توبه اينان قبل از دستگير شدن و بعد از آن يكسان است و مجازات را از ايشان ساقط نمى‌كند. از آنجا كه اين آيه فقط توبه محاربان قبل از دست‌گيريشان را ذكر كرده و حكم جداگانه‌اى براى آن آورده است، دلالت دارد بر نظر ما.»[٢]

ظاهر سخن شيخ طوسى در آغاز اين مسأله، آن است كه آيه اختصاص دارد به‌

[١] مبسوط، ج، ص ٤٧.

[٢] خلاف، ج ٣، ص ٢٠٩، چاپ دار الكتب العلميّه.