بايسته هاى فقه جزاء - هاشمى شاهرودى، سيد محمود - الصفحة ١٥٠ - بررسى مقدمه نخست
بودن پاداش پزشك، تنها در آسيبهاى ساده كمتر از پوست سر است. ظاهر در برابر هم نهادن زخمهاى كمتر از پوست سر و آسيبهاى سختتر از آن، كه ديه معينى دارند، آن است كه در آسيبهاى بالاتر، تنها ديه مقرر گرديده و پاداش پزشك را ضامن نيست.
در پاسخ مىتوان گفت: ظاهر روايت اين است كه در آسيبهاى كمتر از پوست سر، چيزى جز دستمزد پزشك لازم نيست، نه اين كه دستمزد پزشك جز در آسيبهاى كمتر از پوست سر لازم نيست. بنابراين دلالتى بر ضامن نبودن هزينههاى پزشكى در آسيبهاى ديگر نخواهد داشت. در واقع اين روايت، همانند چيزى است كه از اهل سنت آوردهايم كه در زخمهاى كمتر از پوست سر، ديهاى مقرر نگرديده و دستمزد پزشك نيز برابر قاعده لازم است. با اين سخن اگر حتى با كمك دريافت عرفى نيز، بپذيريم كه در معيار اين ضمان، ميان آسيبهاى گوناگون تفاوتى نيست، ضامن بودن هزينهها در همه آسيبها ثابت مىگردد. به ديگر سخن: با توجه به آنچه در برخى روايات و آراى اهل سنت آمده و نيز با ملاحظه دريافت عقلا، ظاهر روايت ياد شده تفاوت ميان آسيب كمتر از پوست سر و آسيبهاى ديگر است؛ چه در همه آنها، ديه به عنوان كيفر مالى يا جايگزينسازى از خود آسيب يا نقص پديد آمده در بدن بزهديده، ثابت است كه امروز آن را مسئوليت كيفرى مىنامند، ولى در كمتر از پوست سر چنين چيزى نيست. اما ضامن گرديدن هزينههاى درمان در واقع جبران زيانهايى است كه در مال بزهديده در پى هزينههاى ناخواسته برخاسته از بزهكارى پيدا شده است. چنين چيز خود گونهاى از جبران و مسئوليت مدنى، مانند مسئوليت در برابر تلف كردن برخى از داراييهاى بزهديده در پى بزهكارى است. بنابراين، ياد كردن از هزينه پزشك در روايت معتبر غياث در آسيبهاى كمتر از پوست سر، براى آن نيست كه تنها به همين مورد بسنده مىشود و در جاهاى ديگر، چنين چيزى نخواهد بود، بلكه براى بيان آن است كه ديهاى در اينجا لازم نيست.
آن گونه كه به دليل ناچيز بودن آسيب، مسئوليت كيفرى و جبران خود آسيب در آن واجب نيست و تنها جبران مدنى به اندازه مالى كه بزهديده براى درمان خويش هزينه كرده است، لازم مىشود. اين اندازه نيز در همه موارد زيان مالى و در هر حال ثابت است. بدين سان اين حديث، هزينه درمان و ديه را در برابر هم قرار نمىدهد تا بتوان از آن دريافت كه ديه، همه آن چيزى است كه بزهكار بايد به عنوان جبران كيفرى و مدنى يا بدنى و مالى بپردازد