روش جديد اخلاق اسلامى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٦٧ - هفتم - اخلاق يونانى

بمنظور جلب منفعت است همانند خوردن و آشاميدن و پوشيدن و ... و يا براى دفع ضرر، مانند دفاع از نفس و ناموس و آبرو و مال، و يا مربوط بتصور و تصديق مى‌باشد مانند تأليف قياس و استدلال، نوع اول از قوه شهويه و نوع دوم از قوه غضبيه و نوع سوم از قوه نطقيه فكريه صادر مى‌شود.[١]

گويا ذات انسان ازين سه قوه تركيب يافته است كه از اين تركيب افعال خاص نوعى صادر مى‌شود سعادت انسان در اينست كه هر سه قوه را از افراط و تفريط (زياده روى و پسمانى) باز دارد.

اسم قوه‌افراطتفريطحد وسط

قوى شهوى- شره- خمود- عفت‌

قوى غضبى- تهور- جبن- شجاعت‌

قوه فكرى- جربزه- بلادت- حكمت‌

مجموع- ظلم- انظلام- عدالت‌

اين سه قوه اصول تمام صفات خوب و بد نفاسى مى‌باشد كه در

[١] - اقسام خالى از تداخل نيست، مثلًا خوردن دوا مى‌شود كه دافع ضرر باشد و مى‌شود كه جالب منفت و همچنان حسد و غيره، بحث عمده اينست كه قوه فكريه را نبايد جداگانه ذكر نمود چه تفكرات تصور و تصديق غالباً يا براى دفع ضرر است و يا براى جلب منفعت كه ريشه هر دو حب بذات است.