روش جديد اخلاق اسلامى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٤٠ - ٣ - شناخت حسن و قبح

ادراكات اول را اگر از نظر فهم و درك محتاج به فكر نباشد ضروريات مى‌نامند. و اداراكات دوم را مشهورات (بالمعنى الاخص در مقابل مشهورات بالمعنى الاعم كه هر دو نوع ادراك را شامل مى‌شود.)

در تعريف مشهورات گفته‌اند: قضايائى است كه آراى عقلا بر آن مطابقت و موافقت نموده است و انسان بواسطه شهرتش آنرا قبول ميكند و مانند ضروريات نيست كه آدمى آنرا بدون توجه به شهرت و اجتماع، و اولًا و ابتداء تصديق مى‌كند (مثل كل بزرگتر از جز خود است) بلى تا انسان در اجتماع نباشد نمى‌تواند بعنوان موجود مخلوق الساعة تصديق به نيكوئى عدل و زشتى ستم نمايد.

علت توافق عقلا بر حسن و قبح بعضى از امور ملاحظه مصلحت عمومى براى حفظ نظام زندگانى و بقاى نوع انسانى مى‌باشد.

مشهورات بر دو گونه است: يكى مشهورات مطلق كه همه انسانها (يا اقلا ٩٥%) آنها را قبول دارند و ديگر مشهورات محدوده كه يك قوم و يا يك ملت و يا يك صنف خاص آنرا مى‌پذيرند، مانند قبح خوردن گوشت گاو نزد هندوها و قبح دو زن داشتن نزد غربيها و ...

نوع دوم مشهورات كه از جمله عادات و رسومات بحساب مى‌رود هيچ اعتبارى از نظر عقل ندارد و بايد اعتبار آن در ميزان‌