روش جديد اخلاق اسلامى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٣٠ - چهارم - علت قبول نشدن دعا

است گاهى اجابت مطلب بر تكرار دعا موقف باشد گذشته از اينكه نفس دعا عبادت و بندگى خداوند و اظهار مسكنت و بيچارگى به درگاه غنى مهربان كه عالم و قادر است، مى‌باشد، و لذا مانند نماز- در بعضى از روايات معرفى شده است كه بسيار شايان توجه است، و قبلًا از آيات و روايات دانستيم كه ترك دعا در فرض بر آورده شدن حاجت و رفع نياز مندى نيز مطلوب است.

و اما اينكه سؤال مى‌شود كه چرا دعا قبول نمى‌شود در حالى كه خداوند وعده فرموده است كه دعا بندگان را استجابت مى‌كنم بايد متوجه بود كه دعا علت تامه قبول و اجابت نيست، بلكه مقتضى قبول است كه اگر شرط يا شرايط آن بوجود آمد، بلكه مقتضى قبول است كه اگر شرط يا شرايط آن بوجود آمد، و مانعى در كار نبود خداوند آنرا مى‌پذيرد بنابراين درمردود شدن دعا نه خلف وعده است و نه كم لطفى خداوند.

گاهى امر مطلوب و مورد درخواست به ضرر شخص دعا كننده است و او نادانسته چيزى را مى‌طلبد كه به زيانش است گاهى براى شخص او مضر نيست ولى براى ديگران و يا براى نظام كلى ضرر دارد و گاهى دعا در سلسله علت آن شى مدخليت ندارد، و اسباب در مسببات خود به اذن پروردگار تأثير مى‌كند و قهراً دعا بى اثر مى‌شود.

ممكن است در اصل تشريع دعا اين سؤال براى خواننده پيدا شود كه خواستن مقصود از خداوند گذشته از اينكه رجحان نداشته باشد لغو و بيهوده باشد، زيرا مقصود دعا كننده اگر داراى مصلحت باشد خداى حكيم آن را بدون دعا انجام مى‌دهد. و اگر داراى‌