روش جديد اخلاق اسلامى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٠١ - ٩ - اراده

٩- اراده‌

در تفسير اراده و تعداد مقدمات آن بحث طولانى و نظريات گوناگونى وجود دارد كه در كتب كلامى و فلسفى بيان شده است و نگارنده آنچه را كه درين باب صحيح مى‌داند بطور خلاصه بيان ميدارد.

صدور افعال اختيارى انسان بر چهار مقدمه موقوف است كه مقدمه چهارمى آن اراده و قصد است، بنابراين مقدمات اراده سه، و مقدمات عمل بشمول خود اراده چهار مى‌باشد:

اول- تصور و توجه و التفات. چون مجهول مطلق مورد اراده قرار نمى‌گيرد.

دوم- تصديق بنفع، زيرا انسان تا به نفع كارى- ولو خيالى- معتقد نشود آن را نخواهد خواست آدمى به فطرت خود طالب نفع و دافع ضرر است.

سوم- شوق به ايجاد كه ترتب آن بر تصديق به نفع، قهرى و طبيعى مى‌باشد.

چهارم- اراده، قصد، جزم و عزم كه پس از شوق بوجود مى‌آيد ولى نه قهرى و اضطراى. پس از اراده حركت و عضلات بدن محقق مى‌شود و عمل انجام مى‌گيرد.

در رسيدن به ملكات نفسانى و فضايل اخلاقى بايد متوجه اراده و مقدمات آن باشيم. كه راه ديگرى براى بشر غالباً وجود