تصويرى از حكومت اسلامى در افغانستان - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٣٨ - فصل ١٨ قانونى بودن يك حكومت

٨٠ و ٨٢ مينويسد:

لازمه اساس شورويتى (شورائى بودن) كه دانستى بنص كتاب ثابت است اخذ به ترجيحات است عند التعارض، و اكثريت عند الدوران، اقوى مرجحات نوعيه و اخذ طرف اكثر عقلا ارجح از اخذ به شاذ است و عموم تعليل وارد در مقبوله عمر بن حنظله هم مشعر به آنست. و با اختلاف آراء و تساوى در جهات مشروعيت حفظا للنظام متعين و ملزمش همان ادله داله بر لزوم حفظ نظام است علاوه بر همه اينها موافقت حضرت ختمى‌مرتبت صلى الله عليه و آله با آراى اكثر اصحاب در مواقع عديده بنقل رواة فريقين مأثور و فعل حضرتش در غزوه احد كه سابق اشاره كرديم و همچنين در غزوه احزاب كه در عدم مصالحه با قريش با مقدارى از خرماى مدينه با اكثر اصحاب موافقت فرمود[١] به نظر نگارنده فرمايش منقول حضرت امير (ع) در نهج البلاغه مؤكد حجيت اكثريت مطلقه است:

الزموا السواد الاعظم فان يد الله على الجماعة و اياكم و الفرقة، فان الشاذ من الناس للشيطان كما ان الشاذ من الغنم للذئب‌[٢]. صفحه ٣٩٢ نهج البلاغه ترجمه فيض الاسلام.

جالب توجه است كه بعضى از دانشمندان معاصر حق رأى را منحصر به بالغين ندانسته و براى طفل هم حق رأى دادن را قايل شده است چون حكومت در سرنوشت او هم تأثير دارد منتهى رأى او بوسيله ولى او (پدر و جدش) اعمال ميشود و پدرى كه ٤ صغير دارد حق ٥ رأى را دارد.

[١] - طالقانى مرحوم در حاشيه ميگويد: اگرچه مشورت با سعد بن عباده و سعد بن معاذ انجام گرفت، ولى اين دو تن نمايندگان اوس و خزرج بودند كه اكثريت مسلمانان را تشكيل ميدادند. نگارنده اين توجيه را قناعت‌بخش نميداند.

[٢] - با اكثر مردم باشيد كه دست خدا با جمعيت است از تفرقه بپرهيزيد كه تك‌رو از مردم اسير شيطان است چنانچه تك‌رو از گوسفندان نصيب گرگ.