علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٩٩ - جايگاه امام صادق
است یا كسی كه علم من الكتاب نزد او است؟ امام در پاسخ می فرماید:
علم کسی که بخشی از علم کتاب نزد اوست در مقایسه با کسی که تمام علم کتاب نزد اوست به اندازۀ تری بال پشه از آب دریا است.
سپس به این روایت علی٧ استشهاد میفرماید:
الا ان العلم الذی هبط به آدم من السماء الی الأرض و جمیع ما فضلت به النبیون الی خاتم النبیین فی عترة خاتم النبیین.[١]
در روایت دیگری از امام صادق٧ آمده است:
اسم اعظم خدا ٧٣ حرف است. آصف بن برخیا تنها یک حرف از آن را میدانست که با گفتن آن زمین بین او و تخت بلقیس جمع شد، تخت را برداشت و زمین در کمتر از چشم به هم زدن به حالت اول باز گشت. و نزد ما اهل بیت ٧٢ حرف از اسم اعظم خدا هست و یک حرف آن را تنها خدا میداند که با آن تمام علوم غیب نزد او جمع میشود. [٢]
همچنین، در بسیاری از احادیث فریقین، مفهوم «مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ» در آیه «وَ یقُولُ الَّذِینَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلاً قُلْ كَفی بِاللهِ شَهِیداً بَینِی وَ بَینَكُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ»[٣] به امام علی و دیگر امامان معصوم: تفسیر و بر آنها تطبیق شده است. از علمای اهل سنت، حاكم حسكانی با شش روایت،[٤] ثعلبی (م٤٢٧ق)[٥] و ابن مردویه (م٤١٠ق)[٦] هر کدام با دو حدیث، ابن مغازلی (م٤٨٣ق) [٧] و محمد بن سلیمان كوفی (از دانشمندان قرن چهارم كه از دانشمندان زیدی است)،[٨] این احادیث را نقل كردهاند. مرحوم سید هاشم بحرانی، از علمای شیعه نیز در تفسیر خود ٢٥ روایت را در این زمینه گرد آورده است[٩] كه در هفده حدیث این تعبیر به حضرت علی٧ و هفت روایت به همه
[١]. همان، ص٩١- ٨١.
[٢]. همان، ج٤، ص٨١- ٩١.
[٣]. سوره رعد، آیه ٤٣.
[٤]. ر. ك: شواهد التنزیل، ج١، ص٤٠٠- ٤٠٥، ح٤٢٢- ٤٢٧.
[٥]. الكشف و البیان عن تفسیر القرآن، ج٥، ص٣٠٣ و ٣٠٤.
[٦]. مناقب علی بن ابی طالب٧، ص٢٦٨، ح٤١٥، ٤١٦.
[٧]. مناقب امیر المومنین علی بن ابی طالب٧، ص٣١٣، ح٢٥٨.
[٨]. مناقب الامام امیر المومنین علی٧، ج١، ص٢١٧، ح١١٥.
[٩]. البرهان، ج٢، ص٣٠٢.