القائم٧ نگاشته است. با این که این کتاب در دست شیخ کلینی بوده، ولی در طریق نجاشی به این کتاب نام شیخ کلینی به چشم نمی‌خورد. شاید از این رو که این کتاب را علاوه بر شیخ کلینی شاگردش ابن قولویه نیز روایت کرده است و نجاشی آن را برای کوتاه‌تر شدن سند به کتاب از ابن قولویه نقل کرده است. شاید شیخ کلینی با وجود این که این کتاب را در اختیار داشته، ولی راوی آن نبوده و این کتاب را روایت نکرده است.[١]

شیخ کلینی تقریباً تمام روایات برخی ابواب تاریخی مربوط به امام زمان و پدرشان٨ را (به جز یکی، دو مورد) از این کتاب نقل می‌کند؛ ابوابی مانند باب الاشاره و النص علی ابی ‌محمد٧، باب الاشاره و النص الی صاحب الدار٧، باب فی تسمیه من رآه٧، باب فی النهی عن الاسم، باب نادر فی حال الغیبه. در ابواب دیگر مربوط به غیبت هم این نام تکرار می‌شود؛ مانند باب فی الغیبه، باب مولد ابی ‌محمد الحسن بن علی٨، باب مولد الصاحب٧.[٢]

با توجه به اسناد روایات علی بن محمد در الکافی می‌توان با برخی از منابع این کتاب آشنا شد. به نظر می‌رسد علان کلینی _ که در عصر غیبت صغرا می‌زیسته _ علاوه بر اخبار و روایات پراکنده که شنیده و جمع‌آوری کرده، منابع مدونی هم در اختیار داشته است که از آن منابع برای تألیف کتابش استفاده کرده است.

کتاب اخبار السید اسحاق بن محمد نخعی از منابع مهم این کتاب بوده است که بیشتر در باره اخبار مربوط به امام حسن عسکری٧ است.[٣] کتاب‌های جعفر بن محمد کوفی را هم باید از دیگر منابع کتاب اخبار القائم٧ برشمرد.[٤]

علان در کتاب خود جریان مشاهده حضرت ولی عصر٤ را از محمد بن اسماعیل جعفری نقل می‌کند[٥] و روایاتی متعددی هم با واسطه از او نقل می‌کند.[٦] با کنار هم نهادن اسناد روایات مشخص می‌شود که محمد بن اسماعیل جعفری همان محمد بن اسماعیل بن موسی بن جعفر٧ است[٧] که نجاشی کتابی را به او منسوب می‌کند.[٨]

[١]. همان، ص٢٦١.

[٢]. الکافی، ج١، ص٣٢٥ _ ٣٤٣ و ٥٠٣ _ ٥٢٥.

[٣]. رک: همان، ج١، ص٣٢٧ _ ٣٤٧ و ٥٠٨ _ ٥١٢.

[٤]. همان، ج١، ص٣٢٥ _ ٣٢٦، ٣٢٨، ٣٣٢.

[٥]. همان، ج١، ص٣٣٠.

[٦]. همان، ج١، ص٣٣٠، ٥٠٨، ٥٠٦، ٥١٢، ٣٣٥، ٣٤٦.

[٧]. همان، ج١، ص٣٣٠، ٣٤٦، ٥٠٦، ٥١٢؛ معجم رجال الحدیث، ج١٦، ص١٠١.

[٨]. رجال النجاشی، ص٣٧٠.