شیخ کلینی در ابتدای «باب مولد الصاحب٧» تولد امام زمان را در عبارتی بدون سند مربوط به سال ٢٥٥ می‌دانند و بلافاصله پس از آن روایتی نقل می‌کنند که بر اساس آن تولد امام در سال ٢٦٠ق، واقع شده است.

شیخ صدوق با سند خود از شیخ کلینی از علان کلینی تاریخ ٢٥٥ را نقل می‌کنند. بر این اساس، می‌توان گفت عبارت اول شیخ کلینی _ که بدون منبع و سند نقل شد _ از کتاب اخبار القائم٧ علان بوده است که شیخ کلینی سند عبارت را نقل نکرده است.[١]

شیخ صدوق، با سند خود، از شیخ کلینی، از علان رازی روایت کرده که چون همسر امام عسکری٧ حامله شد، امام به ایشان فرمودند تو فرزند پسری را حامله می‌شوی که محمد نام دارد و قائم بعد از من است. این روایت با این که از طریق شیخ کلینی نقل شده، اما در الکافی نیامده است.[٢]

شیخ صدوق با سند خود از شیخ کلینی از علان رازی روایت طولانی نقل کرده که بر اساس آن، امام زمان هنگام شهادت امام عسکری دو ساله بوده‌اند. شیخ کلینی فقط بخشی از روایت را نقل کرده که بر اساس آن نشان می‌دهد شخصی امام زمان را مشاهده کرده است و بقیه حدیث را نیاورده است.[٣]

مقایسه این روایات نشان می‌دهد که شیخ صدوق روایات مربوط به امام زمان را _ که از طریق شیخ کلینی از علان رازی نقل می‌کند _ از کتاب اخبار القائم علان نقل می‌کند و نه از کتاب الکافی و شیخ کلینی در این سند فقط شیخ اجازه است. مؤید دیگر این ادعا این است که شیخ صدوق چند مورد از توقیعات امام زمان٤ را از علان رازی نقل می‌کند که در الکافی اثری از آن نیست.[٤]

نکته دیگر، این که شیخ صدوق روایتی را با سه سند نقل می‌کند که علان کلینی

[١]. کمال‌الدین، ص٤٣٠ مقایسه شود با الکافی، ج١، ص٥١٤.

[٢]. کمال الدین، ص٤٠٨.

[٣]. همان، ص٤٣٦ مقایسه شود با الکافی، ج١، ص٣٣٢.

[٤]. کمال‌الدین، ص٤٨٣ _ ٤٩٧، ح ٢، ٤، ٥، ٧، ٨، ٩، ١٣، ١٥، ١٦، ١٨.