همراه با جمعی سی نفره در مسجد الحرام امام زمان را مشاهده می‌کنند و جالب این است که چنین رویدادی در زمره افتخارات علان کلینی و اتفاقاً کاملاً هم‌خوان با کتاب او بوده و باید در کتاب علان ذکر می‌شد و ذکر نشده است؛ چون نه شیخ کلینی و نه صدوق _ که در صدد معرفی افرادی بوده‌اند که امام زمان را مشاهده کرده‌اند و نام این افراد را از کتاب علان نقل کرده‌اند _ چنین چیزی را نقل نکرده‌اند و شیخ صدوق هم این روایت را با سه سند نقل می‌کند که در هیچ کدام نام علان به چشم نمی‌خورد.[١]

بهره‌گیری کفایه الاثرخزاز قمی از الکافی

کفایة الاثر فی النص علی الائمة الاثنی عشر تألیف علی بن محمد خزاز قمی رازی (قرن چهارم) است و متضمن نصوصی بر امامت امامان دوازده گانه است.

خزاز روایاتی از شیخ کلینی نقل می‌کند که در الکافی نیامده است؛[٢] از جمله روایتی که در آن امام عسکری بشارت تولد حضرت مهدی٤ را به همسرشان می‌دهند.[٣] این روایات هم نشان می‌دهد که استفاده خزاز از شیخ کلینی به صورت دریافت اجازه نقل کتاب‌ها بوده است و نه نقل از کتاب الکافی که این اجازه هم معمولاً با واسطه یک نفر مانند محمد بن عبد الله شیبانی یا ‌محمد بن حسن بزوفری است.

الکافی و الغیبه طوسی

روایات کتاب الغیبه طوسی از شیخ کلینی را باید به سه دسته تقسیم کرد:

الف) روایت از کتاب الکافی

در این موارد روایت‌هایی از شیخ کلینی نقل شده که عین همان روایت‌ها و یا با اختلافات اندک _ که احتمالاً از اختلاف نسخه‌ها ناشی می‌شود _ در کتاب الکافی موجود است؛ مانند روایاتی در باب اثنی عشر از الکافی.[٤]

ب) روایت از کتاب اخبار القائم٧

شیخ مفید و شیخ صدوق روایت‌های علان را در الکافی نقل کرده‌اند، ولی شیخ

[١]. همان، ص٤٧٠.

[٢]. کفایة الاثر، ص٦٢، ٢٦٦، ٢٩٣، ٣٠١.

[٣]. همان، ص٢٩٣.

[٤]. الغیبه، شیخ طوسی، ص٦٤ و ١٣٧ _ ١٥١ مقایسه شود با الکافی، ج١، ص٥٢٩ _ ٥٣٣؛ یا الغیبه، طوسی، ص٢٨٢ _ ٢٨٤ مقایسه شود با الکافی، ج١، ص٥١٨ _ ٥٢٢.