ما نسخه صحیح و قابل اعتماد از رجال الکشّی و نیز نسخه‌ای از ترتیب رجال الکشّی مرحوم قهپایی را یافتیم که در آن به جای ابو حمزه ثمالی، «ابن ابی حمزه» نقل شده است.[٢]

شاهد سخن مامقانی، وجود روایات ابن محبوب از علی بن ابی حمزه بطائنی[٣]و نیز روایت با واسطۀ وی از فرزند ابو حمزه ثمالی است.[٤] در این صورت، محذور عدم نقل روایت احمد اشعری از ابن محبوب، به جهت ضعف و یا واقفی یودن و فساد مذهب بطائنی بوده است. با برطرف شدن آن، احمد اشعری از سوء ظن خود برگشته و از ابن محبوب نقل کرده است.

به گمان نگارنده، در میان احتمالات یاد شده، نسخه رجال النجاشی صحیح است
و مقصود، ابو حمزه ثمالی است و کلمۀ «ابن»، زیادی است و اشکال رجالیان متوجه
این نکته است که ابن محبوب عصر ابو حمزه را درک نکرده است. پاسخ، آن است با
توجه به اضبط بودن رجال النجاشی[٥] و وجود اغلاط زیاد در رجال الکشّی[٦] و نیز این که
در موارد زیادی احمد بن محمد بن عیسی از ابو حمزه ثمالی به واسطۀ ابن محبوب حدیث گزارش کرده است[٧] و هم‌چنین طریق شیخ طوسی و نجاشی به ابو حمزه ثمالی به واسطه حسن بن محبوب واقع شده است،[٨] نمی‌توان گفت که در تمام این موارد کلمه «ابن» در

[١]. الاقبال، ص٥٦٨.

[٢]. تنقیح المقال، ج٨، ص٣٠ _ ٣٣، ش١٥٥٥.

[٣]. الکافی، ج٢، ص٣٣٤، ح٢٢؛ تهذیب الأحکام، ج١، ص٤٢٨، ح٦؛ الأمالی للطوسی، ص٢١٦، ح٣٨٠ و....

[٤]. الکافی، ج٤، ص١٤٥، ح٢؛ من لا یحضره الفقیة، ج٢، ص٨٤، ح ١٧٩٥؛ ثواب الأعمال، ص٨١.

[٥]. مسالک الافهام، ج٧، ص٤٦٧؛ قوانین الاصول، ص٤٧٦؛ الفوائد الرجالیة، ج٢، ص٤٤ - ٤٦ و ج١، ص١٥٠؛ خاتمة المستدرک، ج٤، ص٢٨٤؛ الرسائل الرجالیة، ج٢، ص٣١٤؛ معجم رجال الحدیث، ج٢، ص١٦١،ش٦٧٠ ؛ ج٨ ، ص٦٠؛ ج٩، ص٦٤، ش٥٠٤٣.

[٦]. رجال النجاشی، ص٣٧٢، ش١٠١٨.

[٧]. الکافی، ج١، ص٣٦٨، ح١.

[٨]. رجال النجاشی، ص١١٦، ش٢٩٦؛ فهرست الطوسی، ص٤١، ش١٢٧.